TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi görüşülüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 2027 bütçesinde kadınlara yönelik hizmet ve destekler için toplam 351 milyar 570 milyon lira kaynak ayrıldığını belirterek, “Bakanlığımız bütçesinin yarısından fazlasını, yüzde 51,9’unu kadınlara ayırdığımızı özellikle ifade etmek isterim" dedi. 

‘Göreve geldiğinden beri 2 bin 340 kadın öldürüldü’

YENİ Parti Osmaniye Milletvekili Asu Kaya, bütçeyi eleştirerek "Siz bu ülkenin kadınlarını, çocuklarını koruyamıyorsunuz” dedi. Kaya, Bakan Göktaş'ın göreve gelmesinden bu yana en az 1093'ü şüpheli olmak üzere 2 bin 340 kadının öldürüldüğünü belirterek, kadınların evlerinde, adliye koridorlarında ve sokaklarda katledildiğini söyledi. Kadınların korunamadığını ifade eden Kaya, şöyle konuştu: "Şiddete maruz kalan kadınlar size sığındığında onları çaresizlikleriyle baş başa bırakıyorsunuz. 
Kadınların çalışabilmesi için her mahallede kreş bulunması gerektiğini belirten Kaya, Bakanlığın daha fazla kreş açmak yerine geçen yıl "Komşu Anne" projesiyle övündüğünü söyledi. Kaya, Bakanlığın koruması altındayken istismara uğrayan ve yaşamını yitiren çocuklara ilişkin de açıklama istedi. 

‘Ailem Güvende’ operasyonlarına tepki

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu, kadınların güçlendirilmesine ilişkin programın şiddet ve şiddeti önleme başlıkları üzerinden hazırlandığını belirterek, son 10 ayda 245 kadın cinayeti işlendiğini, 240 kadının ölümünün ise şüpheli olarak kayıtlara geçtiğini söyledi.
"Ailem Güvende" operasyonları adı altında farklı cinsel kimliklere yönelik yürütülen operasyonlara ne kadar bütçe ayrıldığını soran Türkoğlu, "LGBTİ+'ları hedef alan bu uygulamaların kamu kaynaklarıyla nasıl finanse edildiğini açıklayabilecek misiniz? Bir yandan bu kesimin varlığını ve ihtiyaçlarını yok sayarken diğer yandan temel sosyal haklara erişimini engelleyerek nasıl güvenli bir toplum inşa edeceksiniz" diye konuştu.

Karaca: 'Bu failler neden sokakta?'

EMEP Antep Milletvekili Sevda Karaca, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 2027 bütçesini kadın yoksulluğu ve kadına yönelik şiddet üzerinden eleştirdi. Ekmek ve Gül’ün 15 ilde 2 bin 804 kadınla gerçekleştirdiği Kadın Yoksulluğu Panoraması araştırmasının verilerine dikkat çeken Karaca, kadınların düşük ücretli ve güvencesiz işlerde çalıştırıldığını, bakım yükünü tek başına üstlendiğini belirterek ihtiyaçlarının geçici işler değil, güvenceli istihdam ve kamusal bakım hizmetleri olduğunu söyledi. Kadına yönelik şiddet karşısında Bakanlığın politikalarını da eleştiren Karaca, Esenyurt’ta cinsel saldırıdan 12 yıl ceza alan ancak Yargıtay tarafından tahliye edilen failin koruma kararını ihlal etmesine rağmen serbest kalmasına dikkat çekerek, “Kadınlar şikayet ediyor, failler serbest kalıyor, koruma kararları uygulanmıyor. Tek bir kadının bile şiddete uğramasını kabul etmiyorsanız bu failler neden sokaklarda?” diye sordu.

Faize ayrılan pay Bakanlık bütçesini katlıyor

Bütçe görüşmeleri, milletvekillerinin konuşmalarıyla devam ediyor. Yeni Yol Milletvekili Sema Silkin Ün, Aile Bakanlığının bütçesinde yönetim giderlerinin sosyal yardım giderlerinden daha hızlı arttığına dikkat çekti. Personel giderlerinin yüzde 47, yönetim destek giderlerinin yüzde 61 arttığını belirten Ün, yoksul, engelli, yaşlı ve çocuklara yönelik cari transferlerdeki artışın yüzde 21'de kaldığını söyledi.
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, boşandığı erkekten şiddet gören bir kadının yaşadığı sorunları örnek gösterdi. Kaya, boşanabilmek için nafaka talep etmeyen ve çocuklarının velayetini babaya veren kadının, felçli babasına bakmak zorunda olduğu için çalışamadığını, ancak destekten yararlanamadığını anlattı. Kamu hizmetlerine erişimin önündeki engellere dikkat çeken Kaya, “Bu, sadece benim karşılaştığım bir tane örnek, böyle yüzlerce örnek var” dedi.
İYİ Parti Milletvekili Ümit Özlale, 2027 bütçesinde faiz ödemelerine ayrılan kaynağın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinin altı katına ulaştığını söyledi. Bir ayda ödenen faizin, Bakanlığın yoksullukla mücadele programının toplam bütçesine eşit olduğunu belirten Özlale, yoksul aileler, çocuklar ve engelliler için daha fazla ödenek ayrılmasını istedi. Özlale, kız çocuklarının okula devamına ilişkin hedefin 2027 için yüzde 95'ten yüzde 90'a düşürülmesini de eleştirdi.

Aile Bakanından 'SGK eliyle kısırlaştırma' iddiası

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, bakanlığının 2027 bütçesinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda, 1990’lı yıllarda erkeklerin “SGK eliyle kısırlaştırıldığını” öne sürdü. Göktaş, Türkiye’de doğurganlık oranlarının düşmesi ve nüfusun yaşlanmasına ilişkin değerlendirmeleri sırasında dile getirdiği iddiasına dayanak olarak dönemin gazete manşetlerini gösterdi.

Muhalefet milletvekilleri, “Ne yani bu ülkede sistematik kısırlaştırma operasyonu mu oldu?” diye sorarak Göktaş’a itiraz etti. Bakan, uygulamayı “sistematik” olarak nitelemediğini, ameliyatların “SGK destekli” yapıldığını söyledi. İtirazlar sürünce Göktaş, “Böyle bir politika uygulandı” ve “Ameliyatlar yapıldı” diyerek iddiasını yineledi.

Komisyon Başkanı Mehmet Muş, sözlü tartışmanın uzaması üzerine milletvekillerine konuyu araştırmaları çağrısında bulundu.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2027 yılı bütçesi, kesin hesabı ve Sayıştay Raporları oylanarak kabul edildi.  

SES‘ten bütçe tepkisi: Sosyal hizmetler hak temelli olmalıdır

Ankara’daki Meclis’te tartışmalar devam ederken, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası (SES) Diyarbakır Şubesi, 2027 Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesine ilişkin Diyarbakır Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü önünde açıklama yaptı. Siyasi parti ve sivil toplum örgütü temsilcilerin katıldığı açıklamada "Sosyal hizmet lütuf değil, haktır! Bütçe kara değil, toplumsal ihtiyaçlara!" pankartı açıldı.
Açıklamayı SES Diyarbakır Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Temsilcisi Muhammed Polat okudu. Polat, bakanlığın bütçe içerisindeki payının son beş yılın en düşük seviyesine gerilediğini belirtti. Sosyal hizmetlerin kamusal öncelik olarak yeterince desteklenmediğini belirten Polat, "Sosyal devlet, sadece kriz ve yoksulluk anında değil, yapısal eşitsizlikleri ve dışlanmayı ortadan kaldıracak politikalar geliştirmelidir. Ancak 2027 bütçesi sosyal yardımlara büyük oranda odaklanırken, koruyucu ve önleyici hizmetlere ayrılan kaynaklar sınırlı kalmıştır" dedi.
Yoksulluğun çok boyutlu olduğunu, barınma, eğitim, sağlık ve toplumsal katılımı da kapsadığını ifade eden Polat bütçe süreçlerinde sosyal hizmet kullanıcıları, sendikalar, meslek örgütleri ve sivil toplumun katılımının sağlanması gerektiğini söyledi. Kaynak kullanımı ile hizmet sonuçlarının şeffaf ve hesap verilebilir biçimde kamuoyuna sunulmasını isteyen Polat, bu yılın bütçesinin toplumsal ihtiyaçları ve hak temelli sosyal hizmet anlayışını esas alan bir kaynak dağılımıyla yeniden ele alınması gerektiğini vurguladı.

Açıklama atılan sloganlarla son buldu.

Merkezi bütçenin binde 4’ü 
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesine dair dikkat çeken veriler ise şöyle:
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesi, merkezi bütçenin binde 4’ünü oluşturuyor.
• Kadının güçlenmesi programına geçen yıl 7 milyar 997 milyon 891 bin lira ayrılırken 2027 bütçe teklifinde yüzde 41.7 artırılarak 11 milyar 61 milyon 59 bin lira ayrılması hedefleniyor. Yani bir kadının güçlenmesi için bir günde ayrılan bütçe 70 kuruş oluyor. Bu, geçtiğimiz yıl 51 kuruştu.
• Yoksullukla mücadele ve sosyal yardımlaşma programına ise ayrılan bütçe geçen yıla göre sadece yüzde 21.3 artarak büyük ihtimalle resmi enflasyonun altında kalacak, 345 milyar 202 milyon 248 bin lira olacak.
• Sığınmaevi sayılarındaki artış ise oldukça sınırlı. 2026 yılında yalnızca 1 yeni sığınmaevi açılarak toplam sayı 152’ye çıkarıldı. 
Vakıf ve derneklere aktarılacak miktarlar artıyor
• 2027’de Bakanlık bütçesinden “kâr amacı gütmeyen kuruluşlara” yani vakıf ve derneklere yapılan transferler için 39 milyon 967 bin lira ayrılması öngörülüyor.

Fotoğraf: DHA