Bir çocuğun ortaokula başlayacak olması, ailesi için yeni bir heyecan olmalı. Yeni okul, yeni arkadaşlar... Ancak bazı mahallelerde bu heyecanın yerini okul arayışı ve “kaydınız olmuyor” cümlesi alıyor. Pendik Esenyalı’da çocuklarını istedikleri okula göndermek isteyen aileler bir çıkmazla karşı karşıya. Adres tutmuyorsa seçenekler azalıyor. Ailelerin karşısına ya 40-50 kişilik sınıflardaki okullar ya da tercih etmedikleri imam hatip ortaokulları çıkıyor.
Başka bir okul tercih edildiğinde ise, ekonomik güç belirleyici oluyor. On binlerce liralık ödemeler, “bağış” adı altında alınan paralar ve kayıt garantisi bile verilmeyen ön kayıt bedelleri… Okul kapılarını aşındıran annelerin anlattıkları, bunun münferit bir sorun olmadığını gösteriyor. Kişisel tercihten daha büyük bir problem var: Eğitime erişimde eşitsizlik.

Kayıt için 90 bin lira bağış

Bir anne, kızını ortaokula kaydettirebilmek için mart ayının başından beri okul okul dolaşıyor. İstediği okul, evinin biraz uzağında. Karşısına tek bir cümle çıkıyor: “Adresiniz tutmuyor.” Adres tutmayınca seçenekler daralıyor. İstemediği okul türüne çocuğunu göndermek istemeyen ve başka bir devlet okulunu tercih eden ailelerin karşısına bu kez para sorunu çıkıyor. Kızının kaydı için gittiği okulda kendisinden 90 bin lira istenmesini şöyle anlatıyor bir anne: “Bu indirimli fiyatımız. Arada hatırlı insanlar olmasa bunu da yapmazdık” deniyor. Para ödeniyor ve annenin eline bağış makbuzu veriliyor.
Başka bir anne ise kızını kaydettirmek istediği okulda 118 bin liralık bir bedelle karşılaşıyor. Üstelik bu para ödendiğinde kayıt garantisi bile verilmiyor. “Kabul edilmeyebilir, her ihtimale hazırlıklı olun.”
Anne okuldan çıkıp başka bir okulun yolunu tutuyor. Sonunda müdürle konuşuyor.
“Ne verebilirsin?” diye soruluyor. 
“30 bin”
“Tamam.”
30 bin lira kayıt için, 15 bin lira da kırtasiye için ödeniyor. Anne bunu “Neyse ki 45 bine çözdük” diye anlatıyor.

Seçeneksizlik dayatılıyor

Bir başka aile ise tanıdıklar aracılığıyla istediği okula kayıt yaptırabileceğini düşünüyor. Kapılar çalınıyor. Sonuç değişmiyor: “Ya bir yıl önceden adresinizi değiştireceksiniz ya da 300 bin lira.” 300 bin lira ödeyemeyen aile, çocuğunu istemediği bir imam hatip ortaokuluna kaydettirmek zorunda kalıyor. Buradaki mesele imam hatip okullarının varlığı değil, ailelerin çocukları için okul seçerken gerçekten seçeneklerinin olup olmadığı.  Bir tarafta kalabalık sınıflar, diğer tarafta imam hatip okulları… Ya da on binlerce liralık bedeller.  
Eğitimde tercih hakkı gerçekten herkes için eşit mi? Bugün bazı aileler için mesele hangi seçeneksizliğe razı olacaklarını seçmek. Eğitim bir hak olmaktan çıkıp, parası olanın daha fazla seçenek satın alabildiği bir ticarete dönüştüğünde eşitsizlik okul kapısında başlıyor.

Fotoğraf: DHA