Eğitim, sermayenin ihtiyaç duyduğu iş gücünü biçimlendiren bir araç haline getirildiğinde, geriye ne kamusal hak kalır ne de nitelikli bir gelecek. Milli Eğitim Bakanlığının hayata geçirdiği ortak sınav sistemi tam da bu piyasacı zihniyetin, eğitimi bir eleme ve yarışma alanına dönüştüren en yeni aracıdır.
Bu sistem ne “fırsat eşitliği” masalıyla örtülebilir ne de “eğitimde kaliteyi artırma” iddiasıyla meşrulaştırılabilir. Ortak sınavlar, sermayenin sınıfsal çıkarlarına hizmet eden, eşitsizlikleri derinleştiren ve okulları birer piyasa müessesesine çeviren neoliberal eğitimin somut tezahürüdür.
İktidarın “herkese aynı sınav, aynı şartlar” söylemi, hayatın somut gerçekliğiyle taban tabana zıt bir illüzyondur. Yoksul çocukların sıvası dökülen, kalabalık sınıflı,  köy okullarında okuduğu bir ülkede; özel okullara, bütçesi olan merkezi okullara ve nitelikli eğitime erişebilen kesimlerle aynı sınava girmek hangi adaletin ürünüdür?

Başarısızlığın faturası emekçi halk çocuklarına kesiliyor

Ortak sınav sistemi, bölgesel ve sınıfsal eşitsizlikleri görmezden gelerek, bu adaletsizliği “liyakat” kisvesi altında meşrulaştırmaktadır. Yoksulluğun derinleştiği, velilerin çocuklarına defter, kitap alamadığı bir ekonomik kriz ortamında, merkezi ortak sınavlar başarısızlığın faturasını yine emekçi halk çocuklarına ve onların fedakar öğretmenlerine kesmektedir.
Kapitalist sistem, krizi aşmak ve geleceğin rekabetçi bireylerini bugünden tasarlamak için okulları birer yarış pistine çevirmiştir. Ortak sınavlar; öğrencileri eleyen, “kazananlar ve kaybedenler” yaratan acımasız bir mekanizmadır.
Öğrencilerimiz, insani gelişimlerini tamamlayacak sosyal, kültürel ve sanatsal faaliyetlerden mahrum bırakılmakta, erken yaştan itibaren birer “sınav makinesine” dönüştürülmektedir.
Öğretmenler, mesleki özerklikleri ellerinden alınmış, merkezden gönderilen kalıp şablonları uygulamakla yükümlü veri memuru konumuna itilmektedir.
Bu sistem, laik, bilimsel, demokratik ve kamusal eğitim hakkının tasfiyesinden başka bir şey değildir.

Ortak değerlendirme sistemine son verilsin

Eğitimdeki bu çürümüşlüğe ve sınav cenderesine karşı çıkış; ancak demokratik, nitelikli, anadilinde, parasız ve kamusal eğitim mücadelesiyle mümkündür.
Eğitimin tüm kademeleri sermayenin ve piyasanın çarklarından arındırılmalı, bütçeden eğitime ve çocuklarının beslenme, barınma haklarına pay ayrılmalıdır.
Öğrencileri yarış atına çeviren, ezbere dayalı tüm merkezi sınav ve ortak değerlendirme sistemlerine son verilmelidir.
Kararlar alınırken velilerin, öğrencilerin ve eğitim emekçilerinin de söz sahibi olduğu demokratik bir işleyiş hayata geçirilmelidir.
Unutulmamalıdır ki; eğitim bir piyasa malı, öğrenci bir müşteri, öğretmen ise bir üretim elemanı değildir. Sınavlarla örülü bu karanlık tabloyu dağıtacak olan emekçilerin ve halkın ortak mücadelesidir. Geleceğimizi sermayenin ve sınav çarklarının insafına bırakmayacağız.

Fotoğraf: sasirin pamai/ Canva