Kırık ayakla mesai, iki işte 24 saat yaşam: Kadın işçiler kendi evinde 'misafir'
'Gülten’in portresi, bugün işçi kadınların durumunu sadece betimlemekle kalmamalı, talepleri ve cesareti hepimize yol göstermeli.'

14 yaşında başladığı çalışma hayatında 38 yılı geride bırakan 52 yaşındaki kadın işçi Gülten, market zincirlerindeki mobbing ve iş güvenliği ihlallerinden günümüzde iki işte birden çalışarak hayatta kalma mücadelesine uzanan tanıklığını anlattı: "Kirasını ödediğim evde, haftada sadece bir gün kalabiliyorum."

Türkiye’de derinleşen yoksulluk, güvencesiz çalışma koşulları ve kamusal bakım hizmetlerinin yokluğu kadın işçilerin omuzlarındaki yükü her geçen gün ağırlaştırıyor. 14 yaşında tekstil atölyelerinde çocuk işçi olarak çalışmaya başlayan, ardından zincir marketlerde ve hizmet sektöründe devam eden Gülten, hem geçmişteki yaşadığı iş kazası ve şiddeti hem de bugün çift işte çalışarak verdiği yaşam mücadelesini anlattı.

'Ayağım kırık halde üç gün aynı pantolonla çalıştım'

Zincir marketlerden birinde mağaza sorumlusu olarak çalıştığı dönemde yaşadıklarını anlatan Gülten, işe giderken geçirdiği kaza sonucu ayağının kırıldığını, buna rağmen rapor süresi dolmadan "acil eleman ihtiyacı" gerekçesiyle Küçük Kumla’daki bir şubeye gönderildiğini söyledi. Kalması için tahsis edilen evin hijyen koşullarının insanlık dışı olduğunu belirten Gülten, yaşadıklarını şu sözlerle aktardı:

"Tuvalet ağzına kadar doluydu. Tuz ruhuyla temizledim. İnanın kırık ayakla işe gidiyordum. Ayağım pantolonun içinde şişti, çıkaramıyordum; üç gün aynı pantolonla kaldım. Normalde çok hızlı biriyim ama kırık ayakla yavaş kaldığım için sürekli azar işittim."

Hak ettiği 20 günlük yıllık izninin verilmediğini, nörolojik rahatsızlığı (demans) bulunan annesini görmek için Zonguldak’a gitmek istediğinde ise gidiş-geliş 16 saat süren yol için kendisine yalnızca iki gün izin tanındığını ifade eden Gülten, bilgisi ve onayı dışında başka bir şubeye sürgün edildiğini dile getirdi. Günde yedi palet mal indirilen yoğun şubede de izin talebi "eleman yok" denilerek reddedilince istifa etmek zorunda kaldığını belirtti.

İş güvenliği sıfır: 'Bana bir şey olursa dokunmayın, ambulansı arayın'

Marketlerde işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmadığını vurgulayan Gülten, mal yerleştirirken üzerine beş litrelik su bidonlarının devrildiğini, kolunu iki kez incittiğini ancak yöneticilerin, "Şikayet etme, yoksa çıkışını veririz" tehdidiyle susturulduğunu söyledi. Mağazadaki en hayati tehlikelerden birini ise şu sözlerle anlattı:

"Buzdolabının arasındaki elektrik kabloları açıktı ve mağazayı su basmıştı. Genç çalışma arkadaşlarıma tembih ettim; 'Oraya ben geçeceğim, bana bir şey olursa sakın içeri girmeyin, dokunmayın, sadece ambulansı arayın' dedim. Bölge sorumlusunu arayıp video çektim. O elektriğe çarpılsaydım iş yeri benim bedelimi nasıl ödeyecekti?"

Tacize ve mobbinge karşı: 'Hiçbir erkeğe boyun eğmeyeceğim'

Çalışma hayatı boyunca hem yöneticilerin hem de müşterilerin sözlü şiddetine ve cinsel tacizine maruz kaldığını ifade eden Gülten, bir bölge sorumlusunun sürekli kendisine iltifat ederek ofise çağırdığını, tepki gösterdiğinde ise "Sen nasıl bir kadınsın" yanıtını aldığını aktardı. Kasa başında ise özellikle yaşlı erkek müşterilerin POS cihazını uzatırken müstehcen imalarda bulunduğunu, kamera denetimi ve işten atılma korkusu nedeniyle zorla gülümsemek zorunda bırakıldıklarını söyledi.

Haklarını bir avukat aracılığıyla öğrendikten sonra mobbing ve tacize boyun eğmeyerek işi bıraktığını vurgulayan Gülten, "Beni artık hiç kimse yıkamaz. Ayağımın üstünde durabiliyorum, hiçbir erkeğe de boyun eğmeyeceğim" dedi.

Kira 15 bin, ilaç 5 bin lira: Günde tek öğün, haftada bir gün ev

Buranın ardından çalıştığı restoranda günde 10 saat ayakta kalmaktan ayaklarının yara olduğunu anlatan Gülten, geçinebilmek için şu an iki işte birden çalışıyor: Gündüz 19 odalı bir otelde temizlik, ütü ve mutfak işlerini yapıyor; akşam ise yaşlı bir kadının bakımını ve ev işlerini üstleniyor.

Aldığı asgari ücretin yalnızca 15 bin liralık ev kirasını zor karşıladığını ve iki işte birden çalıştığı için kirasını ödediği kendi evinde haftada sadece bir gün kalabildiğini belirten Gülten, kendisine ait tek bir saatinin dahi olmadığını söyledi. Günde tek öğünle beslendiğini, kıyafet ve kişisel bakımdan tamamen vazgeçtiğini, fatura ve mutfak masrafları nedeniyle ayın sekizinde maaşının tükendiğini anlatan Gülten, krediye bulaşmamak için iş arkadaşlarından borç alarak ve patronundan avans isteyerek geçinmeye çalıştığını ifade etti. Sağlık hizmetlerine erişimde de büyük engellerle karşılaştığını vurgulayan Gülten, demans hastası annesine devlet hastanesinden randevu bulamadığı için özel hastaneye gitmek ve Bursa Şehir Hastanesi’ne 3 bin 500 lirayı bulan taksi ücretleri ödemek zorunda kaldığını dile getirdi. Kendi rahatsızlığı için reçete edilen ve doktorun altı ay kullanılmaması halinde kansere yakalanabileceğini söylediği 5 bin 85 liralık ilacı sigorta karşılamadığı için alamadığını belirten Gülten, "Asgari ücretle bu ilacı nasıl alayım?" diye sordu.

'14 yaşında sigortasız başladım, çocukları konuşturmazlardı'

Yoksulluğun çocukluk yıllarından beri yakasını bırakmadığını belirten Gülten, babasının ailesini evden kovması üzerine 14 yaşında Gebze’de tekstil fabrikasında çalışmaya başladığını ve 21 yaşına kadar 7 yıl boyunca sigortasız çalıştırıldığını anlattı:

"Elime dikiş makinesinin iğnesi girdi, alttan çıktı; hastaneye götürmediler, kolonya döküp bant yapıştırdılar. Ütünün buhar hortumu patlayıp işçilerin kolunu yakardı ama sigortamız olmadığı için şikayet edemezdik. Atölyede biz çocukları birbirimizle konuşturmazlardı; sigortasız çalıştığımız anlaşılmasın diye."

2027 bütçesinden talep: 'Çocuklara ücretsiz yemek, kadınlara kamusal bakım'

Devletin ‘Aile Yılı’ politikalarına ve 2027 bütçe görüşmelerine de değinen Gülten, demans hastası annesini gündüz bırakabileceği ücretsiz bir bakım merkezinin bulunmadığını, annesine bakıcı tutacak maddi güce de sahip olmadığını vurguladı. Özel bakıcıların 40 bin lira ücret ve sigorta talep ettiğini belirten Gülten, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmeye başlayan merkezi bütçeden beklentilerini şu sözlerle sıraladı:

"Ben bir kadın olarak kimseye muhtaç olmak istemiyorum. Devlet kadınlara ve gençlere barınma, iş ve bakım desteği sağlamak zorunda. En başta da okullarda çocuklara ücretsiz ve sağlıklı yemek verilmeli. Milletvekilleri Mecliste ucuza et yerken, çalışan anne babaların çocukları cipsle, kolayla, kuru ekmek arası patatesle besleniyor. Bu çocukların hem bedeni hem beyni kurudu. Bütçe sermayeye değil; ücretsiz sağlığa, kreşe, yaşlı bakım evlerine ve kadınların güvenceli istihdamına ayrılmalı."

25 Kasım öncesi Bursa’da yapılan anket çalışması için buluştuğumuz Gülten’in portresi, bugün işçi kadınların durumunu sadece betimlemekle kalmamalı, talepleri ve cesareti hepimize yol göstermeli.

Kestim kara saçlarımı n’olacak şimdi

Bir şeycik olmadı – Deneyin lütfen –

Aydınlığım deliyim rüzgârlıyım

Günaydın kaysıyı sallayan yele

Kurtulan dirilen kişiye günaydın

Fotoğraf: Freepik

İlgili haberler
İşçi kadının fendi

Aslında o da istiyormuş hakkını aramayı, fakat beni kıskanıyormuş. Ben ona göre girişken olduğum için ‘Benim önüme geçersen zoruma gider. Sonuçta ben erkeğim kaldıramam bunları...’ dedi.

Digel Tekstil işçisi kadınlardan tüm işçi kadınlara mektup: ‘Yalnız değilsiniz’

‘Bu, onurlu bir yaşam mücadelesi. İnsanca çalışmanın, insanca yaşamanın, kadın olarak saygı görmenin mücadelesi.’


  • EN SON
  • ÇOK OKUNAN
  • ÖNERİLEN

Editörden