Ankara'da pandemi döneminde açılan "Cemile'nin Mutfağı", artan maliyetler ve düşen alım gücünün esnaflar üzerindeki etkisini gösteren örneklerden biri. İşletmenin sahibi Cemile, son yıllarda hem müşteri alışkanlıklarının değiştiğini hem de işletme giderlerinin ciddi biçimde arttığını söylüyor.

Üç çocuk annesi Cemile, daha önce berberlik yapan eşinin işlerinin bu süreçte durması üzerine eşi ile birlikte ev yemekleri yapan bir işletme açmış.

"Ev yemekleri yapan bir yer açmak hep hayalimdi" diyen Cemile, işletmeye ilk başladıkları dönemde evden getirdikleri mutfak eşyalarıyla yola çıktıklarını anlatıyor. Cemile, mantı, içli köfte, sarma, zeytinyağlılar, börek ve günlük tencere yemekleri hazırladıklarını söylüyor.

İşletmeyi kurarken en büyük zorluğun işsizlikten esnaflığa geçiş süreci olduğunu söyleyen Cemile, "Başta biraz korktum. Cesaretimin kırıldığı zamanlar oldu ama çok büyük zorluklar yaşamadım" diyor.

‘İnsanların alım gücü düştü’

Son yıllarda işlerin belirgin biçimde değiştiğini söyleyen Cemile'ye göre en önemli neden, insanların alım gücündeki düşüş:

"Buraya gelen müşterilerin çoğu yemek kartıyla çalışan insanlar. Eskiden haftanın beş günü gelip yemek yiyenler şimdi iki ya da üç güne düştü."

Cemile, müşterilerin yaşadığı ekonomik sıkıntının doğrudan kendilerine de yansıdığını belirtiyor. 2020 yılında açtıkları işletmede ilk yıllarda daha yoğun çalıştıklarını söyleyen Cemile, "O dönem yaptığımız yemekler gün içinde bitiyordu. Şimdi aynı yoğunluk yok" ifadelerini kullanıyor.

‘Zam yapmamak için uzun süre direndim’

Artan maliyetlerin küçük esnafı zorladığını belirten Cemile, yaklaşık bir yıl boyunca fiyat artışı yapmamaya çalıştığını ancak son dönemde buna mecbur kaldığını söylüyor.

"İnsanlar ücretlerine zam alamadı ama market fiyatlarına biz de yetişemiyoruz. Bu nedenle fiyatları artırmak zorunda kaldım" diyen Cemile, kira, faturalar, çalışan ücretleri ve vergi yükünün de işletmeler üzerinde baskı yarattığını ifade ediyor.

Özellikle KDV oranlarının kendilerini zorladığını belirten Cemile, "İnsanlar dışarıdan bakınca çok kazanıldığını düşünüyor ama kira, fatura, SGK primi, vergi derken ayakta durmaya çalışıyoruz" diyor.

Mahallede kadın esnaf sayısının az olduğunu söyleyen Cemile, kadınların kendi işlerini kurmalarının önemli olduğunu düşünüyor;"Şartlar zor ama ben hep kendi işimi kurmayı hayal ediyordum. Kadınlar da istiyorlarsa denemeli" diyor.

Fotoğraf: Ekmek ve Gül