Mecliste 2027 bütçesi görüşmeleri sürerken, bu bütçeler ile somut olarak ne yapılacağına dair fikir edindiğimiz 2027 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı birkaç hafta önce Resmi Gazete’de yayımlandı.
Aktif işgücü programlarıyla ucuz emek arayışı
Önceki yılların programlarının da vazgeçilmesi olan esnek çalışma, 7’den 70’e çocuğuyla yaşlısıyla çalışma, yoksulluğa karşı kadın girişimciliği yer alıyor. Ancak herhalde en çok öne çıkan şeylerden bir “aktif işgücü programlarının” her alana yaygınlaştırılması. Programın detaylarına bakalım.
Programda yer alan veriler 65 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılma oranının 2027’de yüzde 12,7’den yüzde 13’e artacağını öngörüyor. Zaten programda uygulanması planlanan politikalar da bunun önünü açıyor:
■ “Sürekli iş göremezlik geliri veya maluliyet aylığı alan kişilerin yeniden işgücü piyasasına dönmesi için mesleki rehabilitasyon uygulamasına yönelik proje hayata geçirilecektir.”
■ “Çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek aylık bağlama sistemlerine yönelik çalışmalar yapılacaktır.”
Buna ek olarak, çoğunlukla kadınların dahil edildiği “meslek edindirme”, “iş uyumu” adı altındaki geçici, güvencesiz iş programlarına gençlerin ve kadınların katılımını artırmaya dönük planlara yer veriliyor. Örneğin direkt programda turizm sektöründe 1500 kişinin mesleki işbaşı eğitimlerine dahil edilmesinin hedeflendiği belirtiliyor. Bu programlara katılanların çoğu kadınlar oluyor.
Nitelikli işgücüne güvencesiz istihdam modeli
Öncelik verdiği sektörlerde de İŞKUR’a bağlı geçici iş programlarını artırma niyetleri ifade ediliyor: "Dijital dönüşümden etkilenen sektörler ve meslekler analiz edilecek ve bu alanlarda ihtiyaç duyulan beceriler belirlenerek aktif işgücü programları etkin biçimde uygulanacaktır.”
Programa göre, savaş sanayi, yapay zekâ, siber güvenlik ve sürdürülebilir enerji gibi alanlarda ihtiyaç duyulan nitelikli işgücü, güvenceli istihdam ve insanca yaşanabilir ücretler sunularak değil; işbaşı eğitim programları aracılığıyla hem güvencesiz hem de ucuz emek piyasaya sürülerek karşılanmaya çalışılıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının, “kadınlara yapay zeka” eğitimleri de tam bu çerçeveye oturuyor. Nitelikli kadın emeğini patronların ucuz emek talebine uygun biçimde esnek, güvencesiz ve düşük ücretli istihdam biçimine yönlendiriyor. Yıllık programda da patronların ihtiyacına göre emek rejimini esnek ve güvencesiz yürüteceğini de şöyle itiraf ediyor: “İşveren örgütleri ve meslek kuruluşlarıyla işbirliği içinde nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine yönelik aktif işgücü programları hayata geçirilecektir.”
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçe görüşmelerinde, Bakan Vedat Işıkhan da milyonlarca kadını geçici işlere yönlendirdiklerini itiraf etmişti. Haberi okumak için TIKLAYIN
Kadınlara güvenceli iş değil, girişimcilik ve kooperatifçilik
Eğitimde ve işgücünde olmayan (NEET) genç kadınların ekonomik ve toplumsal hayata katılımlarının artırılmasına dair programın önerdiği yine kadın girişimciliği ya da kadın kooperatiflerinin desteklenmesi. Yani kadınların borçlandırılması ve ekonomik ve toplumsal hayata katılımlarında kendilerinden sorumlu olarak yalnız bırakılması... NEET genç kadınlar için programdaki bir diğer alternatif de, “danışmanlık hizmetleri verilerek açık işlere ve aktif işgücü programlarına yönlendirilmelerinin” sağlanması. Yine geçici iş programları yani...
Sosyal yardımlar patronlara teşvik, yoksullara geçici iş
Sosyal yardımlar ile istihdam arasında bağ kurma, sosyal yardımı güvencesiz, geçici hatta kimi zaman ücret değil “harçlık” alınan işgücü programlarına bağlama niyeti de programda yer alıyor. Yeni bir plan değil. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesindeki yardım alan sayısını düşürme hedefi ile birlikte düşünüldüğünde bu programlara dahil olmayan kişilerin sosyal yardım alıp alamayacağı soru işareti ortaya çıkıyor. Şu ifadeler yer alıyor:
■ “Sosyal yardım ile istihdam arasındaki bağlantı güçlendirilecek, dar gelirli hanelere yönelik istihdam hizmet sunumunda öncelik sağlanacaktır.”
■ “İŞKUR tarafından uygulanan Toplum Yararına Programlar, Mesleki Eğitim Programları, İşbaşı Eğitim Programları ve açık iş ilanları aracılığıyla sosyal yardım yararlanıcılarının istihdama katılmaları sağlanacaktır.”
■ “Çalışabilir durumdaki sosyal yardım yararlanıcıları tespit edilerek istihdama kazandırılmak üzere İŞKUR sistemine kaydedilecektir.”
■ “Düzenli sosyal yardımlardan faydalanan ve istihdam edilen kişilerin işveren sigorta primleri karşılanacaktır.” Bu madde, halkın vergilerinden çıkan bütçenin patronların cebine nasıl koyduğunun önemli bir örneği.
Eğitime erişemeyen çocuklara devlet evde okul öncesi eğitimi modeli öneriyor
Kadın istihdamının artışında en önemli engellerden birinin kadınların bakım yükünün olduğu ve en temel ihtiyacın 7/24 açık, erişilebilir, ücretsiz, nitelikli kreşler, bakım merkezleri, yaşlı bakım merkezleri olduğu bir gerçek. Devlet de bakım yükü ile kadın istihdamı arasındaki ilişkiyi görüyor olacak ki bir süredir bakım modellerine ilişkin maddeleri yıllardır bu programlara ekliyor. Ancak bu modeller “komşu annelik” gibi öneriler ile somutlanmıştı. 2027 programında “etkin ve erişilebilir alternatif bakım modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar” yürütüleceği ifade ediliyor.
Okul öncesi eğitim için daha somut ifadeler ortaya koyuyor: “Okul öncesi eğitimde geçici köy ana sınıfı, taşıma merkezinde ana sınıfı, evde okul öncesi eğitim erişim modelleri uygulanacaktır.” Okul öncesi eğitim kurumu sayısını artırmak, masraflarını ücretsiz hale getirmek bir türlü devletin önceliği olmazken şimdi de “evde okul öncesi eğitim erişim modeli” gibi bir model karşımıza çıkıyor.
Okullarda değerler eğitiminde Diyanet de sorumlu
Eğitim müfredatına dair de pek çok politika maddesi içeren programda, “Eğitim çağındaki çocuk ve gençlere yönelik belirli dönemlerde okullarda değerler eğitimi, spor, sanatsal ve kültürel faaliyetler için çalışmalar yapılacaktır” ifadelerine de yer veriliyor. Değerler eğitimi üzerinden de sorumlu kurumlar arasında Diyanet İşleri Başkanlığı bulunuyor.
Aç çocuklara sağlıklı beslenme eğitimleri
Elbette ne Milli Eğiti Bakanlığı Bütçesinde, ne bu yıllık programda okullarda her çocuğa bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek verilmesine dair bir plan bulunmuyor. Ancak açlıktan bayılan, dersi dinleyemeyen, gelişimleri zayıflayan çocuklara “İl sağlık müdürlükleri tarafından okullarda sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite konularında eğitimler verilmesi” yıllık programda yer alıyor.
Aileyi koruma adı altında kadınların hakları hedefte
“Mevcut yasal düzenlemeler Nüfus Politikaları Kurulu çalışmaları ve dinamik nüfus yapısını etkileyen gelişmeler çerçevesinde gözden geçirilecek, belirlenecek ihtiyaçlar doğrultusunda yeni düzenlemelere ilişkin çalışmalar yürütülecektir” ifadesi kullanılıyor. Bu, aile ve nüfus on yılı ardından beklenmedik bir ibare değildi çünkü geçtiğimiz yılın Cumhurbaşkanlığı yıllık programlarında ve kimi strateji belgelerinde “aileyi koruma” odaklı yasal düzenlemelerin ele alınacağı ifade edilmişti. Bu nasıl karşımıza çıktı? Boşanmalarda arabuluculuk, nafaka hakkının gaspı, boşanma ile ekonomik hakları içeren davaların ayrıştırılması gibi yasa tasarıları ile, “Ailem Güvende” adı altında T24’ün kapatılması, Evrensel’in X hesabına erişim engeli, LGBTİ hak derneklerinin feshedilmesi davaları ve kurucu üyelerinin tutuklanması ile karşımıza çıktı. “Aile ve Nüfus On Yılı 2027-2028 Eylem Planının uygulaması izlenecek ve 2028-2029 Eylem Planının hazırlıkları tamamlanacaktır” da deniyor.
Sanal devriye ve sosyal medya denetimi yaygınlaşacak
Ailem Güvende operasyonları kapsamında pek çok gazetecinin, kurumun, kişinin sosyal medya hesaplarına muğlak, dayanaksız gerekçelerle erişim engeli getirildi. Program bunların artacağına da işaret ediyor: “Sosyal medya aracılığıyla ülkemizin güvenliğini tehdit eden akımlarla mücadeleye yönelik yapılan çalışmalar ilgili kurumlarla paylaşılacaktır. İnternet üzerinde gerçekleştirilen sanal devriye faaliyetleri kapsamında suç içeriği olabileceği değerlendirilen paylaşımlar raporlanarak ilgili birimlere gönderilecektir.”
Kadınlara, aileye ve nüfusa dair yeni araştırmalar
Belli başlı araştırma çalışalarının yapılacağı ve raporlar açıklanacağı programda yer alıyor:
■ “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele V. Ulusal Eylem Planının (2026-2030) uygulanmasının izlenmesine ilişkin olarak kadın konukevleri ile Şiddet Önleme ve İzleme Merkezlerinden (ŞÖNİM) hizmet alan kadınların durumunu ortaya koyan analiz çalışması yürütülecektir.
■ Boşanma sürecinde olan/boşanmış ailelere yönelik boşanma süreci danışmanlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılması için çalıştay, odak grup toplantıları gibi çalışmalar yürütülecektir.
■ Boşanmaların altında yatan temel sorunlara ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmaların sistematik literatür taraması ve analizi yapılarak değerlendirme raporu hazırlanacaktır.
■ 2025 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasının ileri analiz raporu tamamlanacaktır.”
Fotoğraf: Evrensel
- EN SON
- ÇOK OKUNAN
- ÖNERİLEN





















