İşçi ve emekçilerin en yoğun yaşadığı İstanbul’un Esenyurt ilçesinde tekstil işçisi kadınlarla bir araya geliyoruz. Kimisi yıllardır çalıştığı firmada devam ediyor, kimisi üç-dört yılını doldurmak üzere.
TÜİK 2023 verilerine göre Türkiye’de tekstil ve hazır giyim sektöründe 1 milyon 717 bin kişi istihdam edilmekteydi. SGK verilerine göre kayıtlı istihdam ise 1 milyon 150 bin civarında idi. 2026 yılına geldiğimizde sektördeki kayıtlı istihdamın 852 bin kişi düzeyine gerilediğini görüyoruz.
Bu gerilemenin belirli yansımaları Esenyurt ölçeğinde bile önümüze çıkıyor. Aynı firmada çalışan iki kadın işçi farklı bölümlerde en az 10 saat çalışıyor. Dokuma kısmında daha kalabalık bir ekiple çalışılıyor. Çalışanların çoğunu kadınlar oluşturuyor. Hafta sonları mesai ve yoğun bir tempo… Ancak kadın işçiler iki temel dönüşümden bahsediyor. Birincisi ünlü markalara dokudukları kazakları kendilerinin artık giymeye bile yaklaşamadığı yoksullaşma gerçeği. Ki sohbet ettiğimiz kadın işçi bu yabancılaşmayı şöyle tarif ediyordu: O kadar yumuşaklar ki, keşke bizler de renk renk giyebilsek diyoruz. Ancak aldığımız bir aylık ücret, ancak üç dört kazak ediyor.
Fabrikada gündelikçilik normalleşiyor
Bir diğer mesele iktidarın önünü övünerek açtığı esnek ve güvencesiz çalışma modellerinin kadınların hayatına olumsuz etkilerinin daha görünür olması. Örneğin daha kalabalık bir bölümde çalışan işçi kadın, geçtiğimiz son üç yılda işten çıkarmaların yoğunlaştığı, özellikle kıdem tazminatı düşük olan kadın işçilerin işten çıkarıldığı ve yerine yoğun dönemlerde gündelikçi kadın işçilerin dahil edildiği bir sirkülasyondan bahsediyor: “Küçük atölyelerde bu döngü daha yaygındı ancak şimdi fabrikalar da bu yöntemi izliyor. Gündelikçiler 15 gün, en fazla bir ay çalışıp sonra yeni bir iş bulana kadar işsiz kalıyorlar. İşler bitmeye yüz tutunca hepsi ağlayarak yaşam şartlarını ve artık sigortalı, güvenceli iş bulamadıklarını anlatıyor. Bizden çok daha düşük ücretler alıyorlar. Patronların tek odağı ise işçi maliyetlerini düşürmek.”
Görece daha uzun zaman boyunca fabrikada çalışmış olanlar açısından da güvenceli ve kolay bir yaşamdan söz edemeyiz. “Hayat her gün yeni bir savaşa dönüyor” diyor kadın işçilerden biri. Proje kalıp kısmında çalışan kadın işçi daha çok erkeklerin olduğu bölümde çalışıyor. Aynı işi yapıyor, aynı saatlerde çalışıyor ama daha az ücret aldığını söylüyor. Kadın işçi, üzerindeki mobbingi ve kendisine uygulanan psikolojik baskının münferit olmadığını anlatıyor: “Başımızdaki müdür itaatkar işçiler istiyor ama ben haksızlıklara gelemiyorum. Ayrıca içeride kıdem tazminatım olduğu için de beni kovamıyorlar, yıldırarak bütün haklarımdan vazgeçmem için baskı uyguluyorlar. İşlerden kayırmaktan tutalım da sözlü baskılara kadar. Şimdilik dayanıyorum ama.”
Sağlığa erişim fiilen imkansız
Kadın işçilerin yaşadıkları yoksulluk ve baskı döngüsü bir yandan ortak sorunların derinleşmesine de yol açıyor. Bunun en önemli yansımalarından biri de sağlığa erişim ve işçilerin çalışmak için sağlığından bile feragat etmesi. En zor günlerde bile ertesi günü işe gitmek zorunda hisseden kadınlar, doktorlara “rapor yazma” diyor, sağlığa erişim sigortasız çalışanlar için daha vahim hale geliyor.
Kadın işçiler tüm bu koşulları, ev ve fabrika arasındaki döngüde sırtlanmak zorunda kalıyor. Ev işlerinin angaryası ve fabrikada yaşama tutunma çabası günden güne daha ağır bir tabloya dönüşüyor.
Fon meselesi AKP tabanını sarstı
Yıllardır derinleşen ekonomik sorunlar bir yandan iktidara hoşnutsuzluğu da artırıyor. Ancak bu hoşnutsuzluk daha çok ekonomik sebeplerden doğru kadın işçileri ortaklaştırıyordu. Kadın işçiler, şimdi bu hoşnutsuzluğun siyasi yanlarının da daha tartışılır olduğunu ifade ediyor.
İşçi kadınlardan biri, bu dönüşümü daha somut örnekle anlatıyor: “Günlük meseleler ve yaşam koşulları geçmiş yıllarda daha çok gündemdeydi. AKP’li kadınlarla yoksulluk ve derinleşen sorunları tartışıyorduk ancak iş bunun siyasi yönlerine gelince bir gerilime dönüşebiliyordu. Örneğin AKP’ye destek veren bir kadın işçi ile geçmiş dönemlerde iktidarın emeklilere dair politikalarını konuşmuştuk. ‘Benim cebimden kessin kendi cebine koysun’ diye iktidarı sonsuz savunmaya geçen kadın işçiyle bu dönem başka biçimlerde tartışabiliyoruz. Özellikle fon vurgunu meselesi bu dönem çok gündemde. Dün AKP’yi sonsuz savunan kadın işçiler bugün belli ölçüde bu meselenin de etkisiyle AKP’den uzaklaşmış durumda.”
Kadın işçiler son dönemde Eski Aile Bakanı Fatma Betül Sayan’ın fon vurgunu meselesi ile anılması ve bir yandan işçilerin günden güne ağırlaşan sorunlarının birbiriyle birleştirildiği bir tablodan bahsediyor.
Esenyurt, belki tüm Türkiye açısından mutlak veri ve eğilim sağlamayabilir ancak 1 milyonu aşkın nüfusun yaşadığı işçi ve emekçiler ilçesinin, hem ekonomik koşullar hem politik tartışmaların gidişatı açısından belirli ayak izleri yarattığı kabul edilebilir.
Fotoğraf: Ekmek ve Gül
İlgili haberler
Eski Aile Bakanı Fatma Betül Kaya fon vurgunu soruşturması kapsamında adliyeye çağrıldı
Fon vurgunu soruşturmasında eski Aile Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ile eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül Çağlayan Adliyesi'ne geldi.
İşçilere ölüm çemberi, vurguncuya 500 bin liralık ev hanımlığı
Birinin bir ayda kazandığı para, milyonlarca kadının bir yılda kazanamadığı para... İşçilerin ürettiklerine el koyanlar, bu zenginliği fonlarla büyütenler korunurken kadınlar ölüme sürükleniyor.
Esenyurt’ta emekçi evlerinden öfke, umutsuzluk ve utanç çıktı
Esenyurt’ta dolaştığımız evler ‘aile yılı’nin gerçek yüzünü ortaya seriyor...
- EN SON
- ÇOK OKUNAN
- ÖNERİLEN

























