Sabahın karanlığından akşamın karanlığına bir yaşam: Esenyurtlu kadın işçilerin son üç yılı
‘Esenyurt’tan kadınların 24 saatini şöyle tarif etmek yanlış olmaz herhalde; vardiyalı mesailer, eve döndüğünde ev işinin yükü, varsa çocuk bakımı, yoksa ekstra günlük işlere gitme.’

TÜİK tarafından şubat 2026’da yayımlanan 2025 yılı adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre Esenyurt, Türkiye tarihinde nüfusu 1 milyonu aşan ilk ilçe oldu. Bu nüfusun yüzde 49’u kadınlardan oluşuyor.
Esenyurt’a dair söylenebilecek en somut şeylerden biri de bu nüfusun büyük çoğunluğunun işçilerden oluşması. Esenyurt’ta Kıraç, Akçaburgaz, Osmangazi, Orhangazi ve Namık Kemal Mahalleleri hattında yüzlerce orta ve büyük ölçekli fabrika ile Alkop Alüminyumcular Sanayi Sitesi gibi kümelenmeler yer alıyor.
Kadın emekçiler açısından, pandemi sonrasında üretime katılma oranının bölgede artış gösterdiğini söylemek mümkün. Daha önce hiç üretimde yer almamış kadınlar dahi pandemi sonrasında ağırlıklı olarak gelişen ekonomik sıkışmışlık nedeniyle üretimin parçası haline gelmeye başladı. Kadınların üretime katılması bir yandan kadınlar için olumlu yanlar yarattı ancak iktidarın ve patronların ucuz iş gücü politikasıyla paralel ilerleyince ağır koşullar ortaya çıktı.

Genç kadınlar eğitimden uzaklaşarak işçileşiyor

Ağırlıklı olarak depo, tekstil, gıda, metal, petrokimya alanlarında çalışan kadınlar her ne kadar üretimin bir parçası olsa da son üç yılda yaşam koşullarında buna oranla bir gelişme, düzelme söz konusu değil. Gün geçtikçe artan yaşam maliyetleri ve bununla beraber gelen ekonomik darboğaz, özellikle orta yaş üzerindeki kadınları ya da henüz öğrenim hayatını tamamlayamamış kadınları da fabrika bantlarının başına geçmeyi zorunlu kıldı. Eğitim hayatını tamamlayamadan, özellikle ortaokul akabinde doğrudan mahalledeki atölyenin bir işçisi haline geliyor genç kadınlar. Son üç yılda Esenyurt’ta eğitimden uzaklaşan, atölyelerde, kafelerde çalışmaya başlayan genç kadın sayısında da artış söz konusu.
45 ve üzeri yaştaki kadın işçiler için durum biraz daha zorlayıcı. İşten çıkarılma kaygısı çok yüksek. Çıkarılırsa özellikle yaşından kaynaklı tekrar iş bulamayacağı fikri ya da emeklilik primini doldurma kaygısı kadınlar açısından çalışma ve yaşam koşullarını iyileştirmeye ilişkin mücadele etme ve ses yükseltme eğilimini baskılıyor.

Tekstil Esenyurt’a kayıyor, kadınlar güvencesiz çalıştırılıyor 

Kadınların yoksulluğunun derinleştiğini, içinden çıkılmaz bir hale geldiğini Esenyurt’un hangi sokağına giderseniz gidin, 10 kadından 9’u söyler halde. Uzun süreli çalışma saatleri, vardiya sistemiyle çalışma, aynı işi yapıyor olmasına rağmen erkek işçiden daha az ücret alması, meslek hastalıkları, düşük ücretler, çalışma koşullarının ağırlığı ve hatta daha ufak atölyelerde kayıt dışı çalıştırılma sorunları, gün geçtikçe iki üç kişinin işinin tek kişiye yüklenmesi gibi meseleler kadınlar açısından çalışma hayatını gün geçtikçe zorlaştıran bir yerde duruyor. Ancak sermaye düzeni, Esenyurt’taki kadınları daha da ucuza çalıştırmanın yollarını aramaya devam ediyor.
İstanbul Planlama Ajansının (İPA) temmuz 2026’da yayımladığı “İstanbul tekstil sanayisi: Değişen üretim coğrafyası ve yeni dinamikler” raporuna göre, İstanbul’un tarihi merkezlerindeki (Merter, Osmanbey, Çağlayan) tekstil ve konfeksiyon üretiminin büyük bölümü patronlar için “yüksek maliyetler” nedeniyle Esenyurt ve çevresine kaydı. Bunu özellikle kadın işçilerin esnek ve güvencesiz çalışmasını dayanak alarak “Maliyet düşürme” operasyonu olarak da görmek mümkün.
Tüm bu koşullarda kadınlar çeşitli sebeplerle işsiz kalmak istemedikleri için iş yerlerindeki tüm haksızlıklara, düşük ücretlere, sigortasızlığa, çeşitli hak gasplarına, mobbinge, hatta yer yer tacize boyun eğmek ve sessiz kalmak durumunda kalıyor.

Kadın işçilerin ‘fabrika-ev angaryası-ek iş’ döngüsü 

Yaklaşık üç yıldır dönem dönem hem mahalle esnaflarıyla hem de emekçi kadınlarla yaptığımız sohbetler gösteriyor ki ne kadar uzun mesailer yapılırsa yapılsın, ne kadar bütçeden kısılmak zorunda kalınırsa kalınsın kadınlar bu çıkmazı kendi başına aşamıyor ve bu psikolojik olarak da bir tahribata yol açıyor. Mutfak giderlerinden, çocuklarının ihtiyaçlarından, kendi ihtiyaçlarından ne kadar kısarsa kıssın, önlerine çıkan tablo bir türlü iyileşmiyor. Dolayısıyla hissedilen bu sıkışmışlık hissi kadınları bir yanıyla yalnızlaştırıp, sorunu sadece kendi “beceriksizlikleri” ya da “kaderleri” gibi tartışmaya itiyor. Esenyurt’tan kadınların 24 saatini şöyle tarif etmek yanlış olmaz herhalde; vardiyalı mesailer, eve döndüğünde ev işinin yükü, varsa çocuk bakımı, yoksa ekstra günlük işlere gitme. Zaten sadece şu üç başlık dahi kapitalizmin kadınların 24 saatini en kabaca tarifle nasıl planladığını gösteriyor.

Dayanışma ağları fabrikalara sirayet ederse... 

“Peki buna karşı kadınlar ne yapıyor?” diye soracak olursak, esasında dünden bugüne gelişen ve temas ettiğimiz kadınlar açısından en çok öne çıkan şey, dayanışma duygusu. Yan yana gelinebildiği ölçüde kadınlar açısından dayanışma, hayatlarında oldukça büyük bir yer tutuyor. Kendilerini yalnız hissetmekten bir adım öteye taşıyan ve “Bu sadece benim yaşadığım bir şey değilmiş” hissinin kendisi, o irili ufaklı buluşmaların daha fazla parçası olma talebiyle karşımıza çıkıyor.
Evet, koşullar zor, her geçen gün daha da zorlaşıyor ancak kadın işçiler yan yana gelmenin hissettirdiklerini, konforunu ve kazandırdıklarını somutluğuyla deneyimledikçe kendi yaşamına farklı bir kavis vermenin yollarını aramaya başlıyor. Bir yanıyla belki şöyle de tarif edebiliriz; kapitalizm her ne kadar kadın işçilere fabrika ve eve kapanmayı dayatsa da koşullar zorlaştıkça kadınların yan yana gelme eğilimi artıyor. Bu yan yana gelme halinin elbette çokça yolu, yöntemi var. Ancak mücadele hattını kadınların önüne koyan şeyin kendisi, kadınların örmeye başladığı o dayanışmanın yarın fabrikaları saran bir mücadele ağına dönüşmesinde yatıyor.

Fotoğraf: Evrensel

İlgili haberler
Şimşek programının Esenyurt’ta değdiği evler: Kadın işçiler daha çok tercih ediliyor ama güvencesiz çalışacaksa

Esenyurt’ta tekstil işçisi kadınlar, hem yoksulluğun ve güvencesizliğin geldiği boyutu anlatıyor hem de fon vurgunuyla birlikte işçi kadınların AKP’den uzaklaşmaya başladığını vurguluyor.

Tekstildeki bu sömürüyü birlikte durdurabiliriz

Paydossuz, tatilsiz, sohbetsiz, aşağılanarak, saatlerce kölece çalıştırmanın ne demek olduğunu iliklerine kadar yaşatan tekstil işçisi bir kadının tüm tekstil işçilerine çağrısı bu mektup…

Tekstil işçisi kadınlar: Yoksulluk da, şiddet de kaderimiz değil

DERİTEKS İzmir Şubesinin çağrısıyla 25 Kasım öncesi bir araya gelen işçi kadınlar, ‘Yoksulluk da, şiddet de kaderimiz değil, gücümüz birliğimiz’ diyerek mücadele ve örgütlenme vurgusu yaptı.


  • EN SON
  • ÇOK OKUNAN
  • ÖNERİLEN

Editörden