Her ramazan geldiğinde bir telaş başlar emekçiler arasında. Haftalık ya da aylık alışverişler için bütçe hesapları yapılır. Dolu boşa, boş doluya konulur. Ancak evdeki hesap asla çarşıya uymadığı için yine sahur, zeytin ekmek ile yapılır. İftarda ise değişmeyen tek yemek makarna olur, bazen yanına bir çorba konulur. İşçiler çalıştıkları fabrikalardan erzak ya da kumanya beklentisi içinde ancak patronlar “Maliyetler yüksek, bir şey beklemeyin” diyor. Sendikalı bir iş yerinde çalışıyor ise belki yemek parasını almıştır ama bu kadar. Pendik Belediyesi bu yıl iftar çadırlarını sadece iki yere açmış: Pendik sahil ve millet bahçesine. Ancak Esenyalı büyük bir mahalle olmasına rağmen buraya çadır kurulmadı.

Dayanışma sofralarından yoksulluk paketine

Aslında ramazan orucuna yüklenen anlamları düşününce bir geleneği yaşatmak, dayanışmayı büyütmek için ortak sofralar kurmak adettendir. Ancak bu tablo tam tersi şekilde ilerliyor. Bırakın dayanışmayı büyütmek, var olan olanaklar da kesiliyor. Bu yıl Pendik Belediyesi her yere iftar çadırı kurmak yerine yoksul ailelerin tespit edilerek evlerine yemek verildiği yönünde açıklama yaptı. Acaba çadırları emekçi mahallelere kurmak o acı yoksulluk tablosunu açığa çıkartacağı için mi bu yol seçildi? Çünkü günde en az 40 kadın derneğe uğrayıp “Sadece makarna yiyebiliyoruz. En yakın iftar çadırlarına nasıl ulaşabiliriz?” diye soruyor.

‘Makarna yemekten bıktık’

“Bu mahallede nasıl bir çadır kurulmaz” diyerek tepki gösterenler de var. Tülin, “Ben tam 3 yıldır yoksul bir hayat yaşıyorum. Her ramazan belediye çadırına gider iftarımızı açardık. Bir ay da olsa çocuklar beslenirdi. Ama şimdi bize en yakın çadıra gitmek için toplu taşıma kullanmak zorundayız. Toplu taşımaya binmek için de para gerekiyor. Bunu düşününce vazgeçip makarna pişiriyorum. Makarna yemekten bıktık” diyor.

O sırada yardım istemek için gelen Yeter, belediyenin çorba dağıttığını söylüyor. Yani ramazan boyunca askıda çorba varmış. Bu bilgiyi kadınlardan ediniyoruz. Çalışan işçiler için de hayat zor bu ramazanda. Birçok fabrika mesai saatlerini değiştirmedi. Çoğu daha servisteyken ezan okunuyor. Sabahtan yanında ekmek arası bir şeyler getiren orucunu açıyor, olmayan da aç beklemeye devam ediyor. Bu durumu yaşayan Gülay, “Ezan okunduğunda ben hâlâ yolda oluyorum. Geçen yıl da iftara yetişemiyorduk. Ama hemen dört yola kurulan çadırda iftarımızı açar yola devam ederdik. Şimdi ben eve vardığımda sofra kalkmış oluyor” diyor.

Reklamların ardındaki görünmez yoksulluk

Her yerde devasa reklamlar yapılıyor ramazana atıfta bulunularak. Başta Saray iktidarı ve daha birçok parti, emekçilerin sofralarına konuk oluyor; pozlar verip yayınlıyor. Yoksulluğun üstü örtülüyor, her şey yolunda havası içinde devam ediliyor. Okullarda çocuklara ödev olarak “İftar sofralarınızı çekip atın” deniliyor ve sofralar birbiriyle karşılaştırılıyor. Ancak evinde sadece makarna pişen, yanına da belediyenin verdiği çorbayı koyan emekçi kadınlar bu durumdan utanıyor.

Bu emekçi kadınlardan biri de Fatma. “Biz oruç tutmuyoruz ama bunu çocuğuma anlatmam zor. Anlatsam ‘hani nerede özgürlük’ diye sorgulayacak. Öğretmene özelden yazsam da yapacak bir şey yok. İftar sofrası kurun denildi. Diğer inançları yok sayan, ötekileştiren, sadece bir inancı dayatan bu anlayış yoksulluğu da anlamıyor” diyor. Fatma, yoksulluk koşullarında yaşamak zorunda bırakılmışken bir de utanç duygusunun altında eziliyor.

Fotoğraf: DHA