İzmir'de faaliyet gösteren Digel Tekstil'de 664 gündür devam eden direniş, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasıyla kazanımla sonuçlandı. İşten atmalara, baskılara, mobbinge ve tacize karşı mücadele eden işçiler, uzun soluklu direnişlerinin ardından hem ekonomik ve sosyal haklarını güvence altına aldı hem de iş yerinde örgütlü bir güç olarak söz sahibi olmanın önünü açtı.

TEKSİF Sendikası ile işveren arasında imzalanan toplu iş sözleşmesiyle, bugüne kadar işveren tarafından yan hak olarak sunulan bütün sosyal haklar sözleşme kapsamına alındı. Böylece işverenin tek taraflı inisiyatifine bağlı olan bu haklar artık toplu iş sözleşmesinin bağlayıcı maddeleri hâline geldi.

İşverenin sıfır zam dayatması ve işten atma tehdidi püskürtüldü. Sendikanın yaptığı açıklamaya göre; imzalanan sözleşmeye göre ücret artışları, bundan sonraki süreçte asgari ücrete yapılacak zam oranının 2 puan üzerinde uygulanacak. İşçilerin mevcut sosyal hakları ve yan ödemeleri de enflasyon oranına göre değil, asgari ücrete yapılacak zam oranına göre artırılacak. Mevcut haklara ek olarak yalnızca sendika üyelerine 15 günlük ikramiye hakkı da kazanıldı. İkramiye, aylık ücretlere bölünerek ödenecek. Direniş sürecinde işten çıkarılan, tazminatsız bırakılan ve bugüne kadar hak ettikleri ödemeleri alamayan işçilerin alacaklarının ödenmesi konusunda da anlaşmaya varıldı.

Sözleşmenin bir diğer önemli boyutu ise işçilerin iş yerinde karar alma süreçlerine katılımının önünü açması. Bundan böyle iş yerinde sendika baştemsilcisi ve temsilciler bulunacak; kadın komiteleri oluşturulacak. İşçilerin izin kurulunda görev alması ve çalışma yaşamlarını doğrudan ilgilendiren konularda söz sahibi olması da sözleşme sonrasında örgütlülüğün sağlayacağı imkânlar arasında. TİS görüşmelerinin anlaşmayla sonuçlanmasının ardından 16 Kasım'da başlatılması planlanan grev ve direniş çadırı da sona erdirildi.

Örgütlenme kadın işçiler için de güvence

Digel direnişinin kazanımla sonuçlanması, özellikle kadın işçilerin çalışma yaşamında karşılaştığı şiddet bakımından da önemli bir deneyim ortaya koyuyor. Çünkü Digel'de mücadele yalnızca işten atmalara ve ekonomik hak gasplarına karşı verilmedi; kadın işçilerin maruz kaldığı baskı, mobbing ve tacize karşı da yürütüldü.

Digel direnişinin en önemli yanlarından biri, fabrikada kadın işçilere yönelik şiddet, taciz, mobbing ve ayrımcılığın sendika ve işçiler tarafından raporlaştırılarak kamuoyunun gündemine taşınması oldu. Kadın işçiler, yıllardır maruz bırakıldıkları şiddeti görünür kılmakla kalmadı, bununla mücadele etmek için diğer kadın işçilere de dayanışma ve örgütlenme çağrısı yaptı. TEKSİF Sendikası ve Digel işçilerinin hazırladığı rapor, fabrikadaki şiddetin münferit olaylardan ibaret olmadığını, çalışma koşulları ve iş yerindeki eşitsiz güç ilişkileriyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koydu.

Bu nedenle 664 günlük direniş, işten atmalara ve sendikal hak gasplarına karşı mücadelenin yanı sıra, kadın işçilere yönelik şiddetin teşhir edilmesi ve buna karşı örgütlü mücadelenin büyütülmesi bakımından da önemli bir deneyim oldu. Kadın işçilerin sendikal örgütlenmenin ardından iş yerinde mobbing ve tacizin azaldığına ilişkin değerlendirmeleri de bu mücadelenin somut sonuçlarından biri. Direniş, iş yerinde şiddetin üzerini örtmenin değil, onu görünür kılıp birlikte mücadele etmenin değişim yaratabileceğini gösterdi.

Digel'de kadın işçilerin yaşadıkları şiddeti ve tacizi raporlaştırarak kamuoyuna taşımasına ilişkin haberimizi de buradan okuyabilirsiniz. 

İş yerinde şiddet, mobbing ve taciz çoğu zaman kadınların tek başlarına göğüslemek zorunda bırakıldıkları sorunlar olarak yaşanıyor. İşini kaybetme korkusu, geçim sıkıntısı ve işveren karşısındaki güç eşitsizliği, kadınların yaşadıklarını dile getirmesini ve itiraz etmesini zorlaştırıyor. Şiddet böylece yalnızca bir kişinin davranışı olmaktan çıkıp iş yerindeki örgütsüzlükten ve eşitsiz güç ilişkilerinden beslenen bir çalışma rejiminin parçasına dönüşüyor.

Digel'de sendikal örgütlenmenin ardından işçilerin iş yerinde mobbing ve tacizin azaldığına ilişkin değerlendirmeleri, bu açıdan dikkat çekici. İşçilerin aktardığı bu değişim, sendikal örgütlülüğün kadınların çalışma yaşamında karşılaştığı şiddet karşısında nasıl bir güvence oluşturabileceğini gösteriyor.

Sendikal örgütlenme, kadın işçilerin yaşadıkları sorunları bireysel olarak çözmeye çalışmak zorunda kalmadıkları, karşılaştıkları haksızlıkları birlikte dile getirebildikleri ve mücadele edebildikleri bir zemin yaratıyor. Digel'de kadın komitelerinin oluşturulacak olması da bu bakımdan önemli. Çünkü iş yerinde şiddetle mücadele, yalnızca yaşanan olaylara müdahale etmekle değil, kadınların çalışma koşullarının belirlenmesinde ve sorunların çözümünde söz sahibi olmasıyla mümkün.

25 Kasım öncesinde direnişin gösterdiği

Kadına yönelik şiddetle mücadele denildiğinde çoğunlukla ev içindeki şiddet gündeme geliyor. Oysa kadınların çalıştıkları iş yerlerinde karşılaştıkları baskı, tehdit, mobbing, taciz ve ekonomik şiddet de bu mücadelenin ayrılmaz bir parçası. Kadınlar bir yandan geçinebilmek için çalışırken diğer yandan işlerini kaybetme tehdidi altında şiddete ve ayrımcılığa maruz kalabiliyor.

25 Kasım yaklaşırken Digel Tekstil işçilerinin 664 günlük direnişinin kazanımla sonuçlanması, bu nedenle yalnızca bir toplu sözleşme başarısı olarak değerlendirilemez. Her türlü baskıya rağmen mücadeleden vazgeçmeyen, fabrika içinde örgütlülüğünü koruyan, dayanışmayı büyüten işçiler; iş yerinde şiddete karşı mücadelenin de ancak örgütlü bir güçle ilerletilebileceğini gösterdi.

Kadınların iş yerinde şiddetten uzak, güvenceli ve eşit koşullarda çalışabilmesi işverenin iyi niyetine bırakılamaz. İşçilerin haklarını birlikte savunabildiği, işçi kadınların söz ve karar sahibi olduğu, şiddet ve tacize karşı etkili biçimde mücadele edebildiği örgütlü mekanizmalar gerekir.

Digel işçileri 664 gün boyunca direndi ve kazandı. Bu direnişin ortaya koyduğu en önemli deneyimlerden biri de şu: Kadın işçiler örgütlendiklerinde yalnızca ücretlerini ve sosyal haklarını değil, çalışma yaşamındaki söz haklarını ve şiddete karşı mücadele olanaklarını da kazanıyor. 25 Kasım öncesinde Digel'den yükselen bu deneyim, başka iş yerlerinde mücadele eden kadın işçiler için de önemli bir örnek oluşturuyor.