Gazze’deki soykırım süreci, kadınların hayatta kalma sürecini dönüştürürken aile hane içindeki sorumluluklarını da etkiledi. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi tarafından İnsani Yardım Eyleminde Toplumsal Cinsiyet Çalışma Grubu adına yaptırılan ve Ground Truth Solutions ile Arab World for Research and Development (AWRAD) tarafından Gazze’de Kasım–Aralık 2025’te gerçekleştirilen hane halkı anketine göre kadınların hane reisi olduğu hane oranı 2023 Ekim ayından önce 9’da 1 iken 2025 yılında 4’te 1’e (86 bin 290 hane) çıktı. Aynı zamanda yapılan analiz kadınların resmi kayıtlarda hane reisi olarak görünmese dahi, eşlerinin ağır yaralı olması, kayıp olması ya da tutuklanması nedeniyle fiilen hane reisliği yaptığını gösterdi. Yani savaşla birlikte; hanenin geçimini sağlama, insani yardımlara ulaşma ve hayatta kalmak için gerekli çeşitli faaliyetleri gerçekleştirme sorumluluğu daha fazla kadının üzerine yüklendi.

Ekonomik güvencesizlik ve barınma sorunu daha ağır yaşanıyor

Hazırlanan rapora göre, kadınların hane reisi olduğu haneler, ekonomik güvencesizliği, barınma sorunlarını ve yerinden edilme kaynaklı sorunları daha ağır biçimde yaşıyor. Barınma ihtiyaçları gözetildiğinde kadınların hane reisi olduğu hanelerin barınma ihtiyacı oranı yüzde 68 olarak belirlenirken erkekler açısından bu oran yüzde 55. Nakit ihtiyacı da kadınların hane reisi olduğu hanelerde çok daha belirgin. Bu hanelerin yüzde 75’i nakit parayı öncelikli ihtiyaç olarak belirtirken bu oran erkek reisliğindeki hanelerde yüzde 63 olarak kaydediliyor. Kadın reisliğindeki hanelerin yüzde 67’si karşılanmamış nakit ihtiyacı olduğunu bildirirken, erkek reisliğindeki hanelerde bu oran yüzde 55’te kalıyor. Üstelik hanelerin yaşadıkları sorunlar çoğunlukla birbirinden bağımsız gerçekleşmiyor: Kadın reisliğindeki hanelerin yüzde 48’i hem barınma ihtiyaçlarının hem de nakit ihtiyaçlarının karşılanmadığını bildiriyor.

Kaynaklara erişim sınırlı sorumluluk had safhada

Kadınların hane reisi olduğu haneler temel ihtiyaçlarını karşılamakta daha büyük zorluklar yaşarken insani yardımlara ulaşma noktasında da geri planda kalıyor. Bu hanelerin yüzde 18,3’ü hiçbir yardım alamadığını belirtirken bu oran erkek reisliğindeki hanelerde yüzde 8,7 olarak kaydediliyor. Raporda, kadınların hane reisi olduğu hanelerde cinsiyet eşitsizliğine bağlı sorunların ve bu sorunlara ilişkin endişelerin de daha yoğun yaşandığı tespit ediliyor.
Kadın reisliğindeki haneler temel ihtiyaçlara ulaşma, hanenin geçimini sağlama konusunda büyük zorluklar yaşarken bu hanelerdeki kadınlar gelir elde etme, gıdaya ve yardıma erişim konusunda daha büyük bir sorumlulukla karşı karşıya kalıyor.
Rapordaki bulgular kadınların hanenin ayakta kalabilmesi için büyük bir sorumluluk yüküne sahip olduğunu gösterirken, çeşitli politika önerileri de vurgulanıyor. Kadınların hane reisi olduğu hanelere yardım ve destek alırken öncelik tanınması, yardımların ulaştırılması süreçlerinde kadınların sorumluluklarının ve hareket kısıtlılıklarının dikkate alınması, kadın reisliğindeki hanelere yönelik koruma programlarının geliştirilmesi, resmi ve fiili olarak kadınlar tarafından yönetilen hanelerin tespitinin ve analizinin güçlendirilmesi bunlardan bazıları.

Raporun tamamına ulaşmak için tıklayın.

Fotoğraf: Pixabay