Ücretli öğretmen: Devrilmeye çok müsait durumdaydım, korona beni resmen yıktı
‘2 üniversite bitirdim, 4 dil biliyorum, kendimi geliştirmek için ha bire uğraşıyorum. Ailemin evinde bir odam bile yok. Koronadan sonra bir mesajla işten atıldım. Kendimi çaresiz hissediyorum…’

Tuğba, ücretli öğretmen. 30 yaşında. İki üniversite bitirdi, 4 dil biliyor. Üniversiteden sonra KPSS’ye hazırlandı, ataması yapılmadı. Ücretli öğretmenlik yaptığı yerlerde yüzü gülmedi. Korona salgını başladığında henüz 1 ay önce ücretli öğretmenliğe başladığı okuldan bir mesajla işten atıldı. “Baskılara dayanamayıp kalben hiçbir şey hissetmediğim bir adamla evlenmeyi bile düşündüm” diyor. Şimdi ailesinin evinde kendine ait bir odası bile yok. Tuğba anlatıyor:

KORONADAN ÖNCE: ‘BİR SINAVI BİLE GEÇEMEDİN, BARİ EVLEN’ BASKISI
“Mezun olduktan sonra ailem hadi iş bul da git çalış diye çok bastırdı. 2017’de ücretli öğretmenlik yapmaya başladım. Bir imam hatip ortaokulunda İngilizce öğretmenliğine başladım. Bir gün öğrencilerden biri sınıfta civa ile oynamış, bütün sınıf ve ben zehirlendik. Hastaneye kaldırıldım. Okulla ilişiğimi kestiler. Sigortasız, güvencesiz kaldım. Tedavimin parasını da kendim ödedim. Sonra tedavi işlerini karşılayamayınca internetten filan aramaya başladım bu işin çaresi nedir, lahana kürü filan yaptım, öyle bir çaresizlik. Acayip unutkanlıklar filan yaşamaya başladım. İngilizce öğretmeniyim, basit kelimeleri karıştırmaya başladım resmen. Yüksek lisansa başlamıştım ücretli öğretmenliğe başladığımda, kendim karşılarım diye düşündüm. Onu da bıraktım.

Bir kere daha KPSS’ye hazırlanmaya karar verdim. Eve yakın bir dershaneye yazılmaya karar verdim, hiç olmazsa yürüyerek gidip gelirim diye. Pek de iyi bir dershane değildi doğrusu, akşamları kalorifer yanmıyordu. Ben de akşamları da dahil orada çalışmak istiyordum. Çünkü evimiz küçük, kendime ait bir odam bile yok. Bir evin içinde 6 kişi yaşıyoruz, annem babam yaşlı. Babam felçli. Abimler işsiz, bütün gün evdeler. Çalışmaya çalışsam fırsat yok yani. Tam 13 ay, günde 12-13 saat KPSS’ye çalıştım. Atanmam lazım diye kendimi paraladım. Galiba çok stres yaptım. Sınavdan bir gece önce de bizim evin sokağında bangır bangır bir düğün… Bir dakika uyumadan sınava girdim. Sonuç; hüsran oldu. Kodlayamadım bile cevapları.

Ailem mezun olduğum günden beri tepemde, “Hâlâ iş bulamadın, bari evlen” diye. Şehir dışında okudum, eve geri dönüp bir de işsiz kalmak beni iyice onlara mahkûm etti. Akrabalar, komşular bile sürekli bir laf sokma halinde… “Aman sen daha atanamadın mı, bu kadar çalışmaya gerizekalılar bile bir yere atanır…” İlkokul mezunu adam bana akıl veriyor ‘Git bir yerlerden bir torpil bul’ diye, akraba ya, hak görüyor kendinde. Bu baskılardan ne iş olsa yapacak kıvama geldim.

‘HAYATIMDA İLK DEFA 2 BİN LİRA ÜCRET ALDIM, NASIL MUTLU OLDUM ANLATAMAM’
Sonra yine ücretli öğretmenliğe başvurdum. Ekim ayında endüstri meslek lisesinde işe başladım. Zor da bir okul, biraz genç ve deneyimsizsen, hele de kadınsan öğrenciler bile kafa buluyor seninle. Öğretmenler odasına bile giremiyorsun, ders anlatmak çok zor, bir dakika nefes almadan dersten derse koşuyordum. Ama olsun dedim, evime yakın hiç olmazsa. 4.5 ay haftada 30 saat derse giriyordum. Hayatımda ilk defa 2 bin lira ücret aldım, nasıl mutlu oldum anlatamam. Burada daha da çalışırdım, hiç yoktan bir sebepten çıkardılar beni işten. Sonra bir öğrendim ki, müdür yardımcısının bir tanıdığı benim yerime ücretli öğretmen olarak başlamış. 4.5 ay çalıştım, haftada 30 saat derse girdim ama sigortam bu sürede sadece 64 gün yatmış. Her günümü yarım gün saymışlar. Uğraşsan bu haksızlıkla, uğraşırsın. Ama ben ücretli öğretmenlik yapmaya devam etmek zorundaydım, sonra başım derde girmesin diye uğraşmadım.

KORONADAN SONRA: ‘BİR MESAJLA İŞİME SON VERİLDİ’
Yine başvurdum ücretli öğretmenliğe. Şubat ayında bir ortaokula başladım. İki otobüs mesafede, otobüsten inince yürüyorsun bir de… Olsun dedim, iş iştir. Orada 1 ay içinde acayip muamelelere maruz kaldım. Sanki bir öğretmen değil de bir asalak gibi davrandılar. Halbuki emeğimle kazanıyorum paramı.

Derken korona salgını başladı. Ücretli öğretmenler ne olacak, kimse bir şey demiyordu. 1 Nisan’da açıklama yapıldı ücretli öğretmenler de ders ücretlerini alacak diye. O gün sigortama son vermişler. Bana da bir mesajla bildiriyor bunu: “Görevine son verildi.” Bu kadar. İnsan yerine koyup açıklama yapan bile yok. Sonra bana okuldan bir dilekçe gönderdi müdür yardımcısı, adıma yazılmış istifa mektubu. İmzalamadım. “Bu yaptığınız haksızlık, sizi CİMER’e şikâyet edeceğim” dedim. “Nereye şikâyet edersen et” dedi bana. CİMER’e başvurdum, hâlâ bir dönüş yok.

‘NE YAPSAN DEĞER GÖRMÜYORSUN’
İşsizlik sigortasına başvuramıyorum prim gün sürem yetmediği için. Aile Bakanlığının yoksullara vereceğini açıkladığı 1000 lira için başvurdum. Oturduğumuz aile evi babamın üzerine olduğu için o da çıkmadı.

Babam geçen sene felç geçirdi, annem ona bakıyor, babam yıllarca sağda solda çalıştı, sigortası bir şeyi yok. Abim geçen sene işyeri kapandığı için işsiz kaldı. Diğer abim yeni işten çıkarıldı. Evde bir tek ben çalışıyordum. Babamın dededen kalma biraz arazisi vardı, onu satmıştık. Şu an tek kaynak o.

Ücretli öğretmenlik yaparken de geçinemediğim için, şimdi de İngilizce özel ders vereyim diye ilan verdim sağa sola. Biz Sincan’da oturuyoruz, yoksul bir semt, kimsenin çocuğuna özel ders aldıracak bir durumu yok. Uzakta, ne bileyim Yenimahalle’de Batıkent’te Çankaya’da filan da soruyorlar, hangi okuldan mezunsun diye. ODTÜ, Hacettepe mezunu değilsen beğenmiyorlar. Kolejlere, etüt merkezlerine başvurdum. Aynı muamele orada da var. Ben 4 dil biliyormuşum, kendimi geliştirmişim filan. Hiç kimsenin umurunda değil. Çok düşük ücretlerde özel ders verirsem belki birkaç öğrenci çıkar dedim, saati 35 liradan ders ilanı astım. Bu sefer de “Bu kadar düşük fiyata ders veriyorsa kesin bu bilmiyordur” muamelesi… Ne yapsan değer görmüyorsun yani.

‘KALBEN HİÇBİR ŞEY HİSSETMEDİĞİM BİR ADAMLA EVLENMEYİ DÜŞÜNDÜM’
Kendimi geçindirecek bir ücretim yoktu, otobüse dolmuşa verdiğim parayı çıkar, geriye bir şey kalmıyordu. Aileden sürekli baskı görüyordum. Sürekli “evlen” sözü duymaktan yıldım, geçen sene bana evlenme teklif eden biriyle evlenmeye karar verdim. Sevdiğimden filan değil, kalben hiçbir şey hissetmediğim bir adamla evlenmeyi düşündüm, şu evden kurtulayım, kendime ait bir odam olsun diye. Eve geldim, dedim “Ben evlenmeye karar verdim.” Abim sordu kimdir diye, işini gelirini sordu. Annem dedi ki “O da öyle kendini geçindirecek biri değil, gider evlenirsin, sonra geçinemez boşanırsın, bir de çoluk çocukla geri dönersin, daha büyük yük.” İnsan ne diyeceğini bilemiyor böyle bir şey karşısında.

‘EĞER YOKSULSAN, YÜKSEK YERLERDE TANIDIĞIN YOKSA FIRSAT KAPILARI SANA HEP KAPALI’
Şimdi eve kapalıyız hepimiz. Annem babam yaşlı olduğu için dışarı adım bile atmıyorum onlara bir şey olmasın diye. Sürekli yedir, içir, temizle, hizmet et durumundayım. Online kurslardan başka diller öğrenmeye çalışıyorum. Evin içindeki hengâme izin verirse biraz bir şeyler okumaya çalışıyorum. Pek de mümkün olmuyor da…

Devrilmeye çok müsait durumdaydım zaten. Bu korona beni resmen yıktı. Çok umutsuz ve çaresiz hissediyorum kendimi. Yine mi KPSS’ye hazırlansam diye düşünüyorum bu evde kaldığım zamanı değerlendirip. Ama bunu düşününce mide krampları, migren, panik atak yaşıyorum resmen… Şu günler geçsin, illa ki bir yol bulur yürürüm. Ama nasıl… Hiçbir şeyden zevk almayacak noktaya geldim. Daha gencim, ne yapar eder bir hayat kurarım kendime diyorum. Ne zaman ha gayret bir işin ucundan tutsam, sanki biri çekip alıyor o fırsatı elimden. İnsan fırsatını kendisi yaratır diyorlar, yok öyle bir şey. 2 üniversite bitirdim, 4 dil biliyorum, kendimi geliştirmek için ha bire uğraşıyorum. Fırsat kapısı eğer yoksulsan, bir yerlerde tanıdığın yoksa sana hiç açılmıyor.

‘BU EĞİTİM DÜZENİ İNSANIN BENLİĞİNE SAYGISINI YİTİRMESİNE NEDEN OLAN KOŞULLAR DAYATIYOR’
Eğitim Sen Ankara 4 Nolu Şube Kadın Sekreteri İrem Veldet de, 2.5 yıl ücretli öğretmenlik yaptıktan sonra atanan ve kadrolu çalışmaya başlayabilen öğretmenlerden. “Ücretli öğretmenlikle ilgili kurulabilecek tek bir iyi cümle yok” diye başlıyor anlatmaya. Devamında ise eğitim sisteminde öğretmenler arasında yaratılan bu ayrımların nelere mal olduğunu ve hem öğretmenlerin özlük hakları açısından hem de halkın eğitim hakkı açısından bu ayrımlara karşı mücadelenin neden önemli olduğunu anlatıyor:
“Eğitim Bilimleri Fakültesi veya Fen-Edebiyat Fakültesi eğitiminin ardından pedagojik formasyon alma sürecini tamamladıktan sonra öğretmenlik aslında kazanılmış bir hak olmalıdır. Oysa mezuniyetin ardından KPSS’ye hazırlanma… Sonra asaletinin onaylanmasının beklenmesi… Bu arada yapılan stajlar, hazırlanan dosyalar, hepsi tamamlandıktan sonra girilen sınavlar… Öğretmen ihtiyacının bu kadar çok olduğu bir ülkede eğitimci olmak için eğitim almış insanların bu kadar zorlu bir süreçle karşı karşıya bırakılması baştan yanlış kurulmuş sistemin bir sorunu. Kadınlar bakımından bu zorlu süreç iki kat zorlu yaşanıyor, çünkü toplum baskısı, aile baskısı, ekonomik özgürlüğü kazanıp kendi hayatını kuramamak nedeniyle kadınlar psikolojik olarak da daha çok yıpranıyor.
Ücretli öğretmen arkadaşlarımızın, öğretmenlerin hiçbir hakkından faydalandırılmadan öğretmenlerin tüm görev ve sorumlulukları yapmaları bekleniyor, dolayısıyla ücretli öğretmenlerin emekleri değersizleştiriliyor. Bu da öğretmenler arasında bir hiyerarşi gelişmesine ve tarafların birbirlerine öfkelenmesine neden oluyor; oysa dayanışmayı bozan, kişilerden çok öğretmeni bu koşullarda çalışmaya zorlayan eğitim sistemi. Bu eğitim düzeni özellikle ücretli öğretmenlere insanın benliğine saygısını yitirmesine neden olan koşullar dayatıyor.
Bu güvencesiz, öz saygı yitimine neden olan koşullar korona salgını sürecinde ücretli öğretmenlerimizin yoksulluğa, gelecek kaygısına mahkûm edilmesini daha da görünür kıldı. Kadrolu öğretmenler maaşlarını almaya devam ederken ücretli öğretmenlere de maaşları verileceği bilgisi iletilene kadar, nasıl geçinecekleri ile ilgili belirsizlik, bu koşullarda çalışan öğretmenlerin ne kadar zor durumda olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bu muamele bize şunu da gösterdi; ister salgın döneminde olsun ister başka bir dönemde; refaha kavuşmamızın, eğitim sisteminin iyileştirilmesinin, eğitim alanında çalışanların özlük haklarının düzeltilmesinin tek koşulu bizim birliğimiz, örgütlülüğümüz… Örgütlülüğün ne kadar hayat kurtarıcı olduğunu gördüğümüz bugünlerde özellikle kadrolu öğretmenlere de bir çağrım var; hangi sendikadan olursak olalım ücretli öğretmenlerin gördüğü bu muameleye bizim de ‘dur’ dememiz lazım.”
İlgili haberler
Tarım işçisi kadın: ‘Korkuyoruz ama, aç kalmasın ç...

Kovid-19 salgını sonrası mevsimlik olarak çalıştıkları tarlalara gidemeyen tarım işçileri, yoklukla...

Belediye işçisi Fatma: ‘Kat görevlisi arkadaşım Co...

İzmir’de bir ilçe belediyesinde çalışan Fatma kat görevlisi olarak çalışan bir iş arkadaşının poziti...

Kadın gazeteci: Ofise metrobüsle gidip gelmek zoru...

Salgın sürecinde evden çalışamayan bir gazeteci anlatıyor: “Sosyal mesafeyi koru, zaten metrobüse bi...