Çocukların yetişkinler gibi yargılanmasını ve ağır cezalar almasını öngören Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda görüşülmeye başlandı. Muhalefet milletvekilleri hem teklifin komisyona getiriliş biçimine hem de çocuk ceza adalet sistemini ağırlaştıran düzenlemelere itiraz etti.

DEVA Partisi Milletvekili İdris Naim Şahin, teklifin 14 Temmuz'da kamuoyuna açıklanıp iki gün sonra komisyona getirilmesini eleştirerek, aynı saatlerde 12. Yargı Paketinin Genel Kurulda görüşüldüğünü hatırlattı. Şahin, "Ne bu telaş, ne bu acele? Böyle bir usul yok" dedi.

CHP Milletvekili Süleyman Bülbül de hem Genel Kurulda hem Adalet Komisyonunda aynı anda yargı düzenlemelerinin görüşülmesini eleştirerek, Suça Sürüklenen Çocuklar Araştırma Komisyonunun raporu tamamlanmadan teklifin gündeme alınmasına tepki gösterdi. Bülbül, akran zorbalığı ve okul olaylarına ilişkin araştırma komisyonlarının raporları da beklenmeden düzenlemenin yasalaştırılmak istenmesini eleştirdi.

‘Raporlar beklenmeden teklif getirildi’

DEM Parti Milletvekili Nevroz Uysal Aslan ise çocukları ilgilendiren böyle kapsamlı bir teklifin yeterli hazırlık yapılmadan komisyona getirildiğini söyledi. Teklifin Meclis’e sunulduktan yalnızca 48 saat sonra görüşülmesinin yasama sürecine aykırı olduğunu belirten Aslan, Suça Sürüklenen Çocuklar Araştırma Komisyonunda yürütülen tartışmaların ve muhalefet şerhlerinin dikkate alınmadığını ifade etti.

Aslan, aynı gün 160 çocuk hakları örgütünün Meclis önünde yaptığı açıklamayı hatırlatarak teklifin geri çekilmesini, çocuk hakları alanında çalışan uzmanların dinlenmesini ve çocuk odaklı yeni bir metin hazırlanmasını istedi.

CHP Milletvekili Sibel Suiçmez de teklifin hem hazırlanış sürecini hem de içeriğini eleştirerek, "Evrensel çocuk hakları kurallarına aykırı hiçbir teklifin buraya getirilmemesi gerekiyordu" dedi. Suiçmez, teklifin daha önce 11. Yargı Paketinden çıkarılan düzenlemelerin yeniden gündeme getirilmiş hali olduğunu belirterek, Çocuk Hakları Sözleşmesi, Pekin Kuralları, Riyad İlkeleri ve Havana Kurallarına aykırı düzenlemeler içerdiğini söyledi.

Muhalefet milletvekilleri teklifin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle üç ayrı önerge verdi.

‘Çocukları suça iten nedenler görmezden geliniyor’

Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel usule ilişkin itirazları reddederek teklifin içeriğine ilişkin tartışmayı başlattı.

Teklifin yalnızca cezaları artırdığını söyleyen CHP'li Süleyman Bülbül, çocuk adaletinin yalnızca güvenlik politikalarıyla ele alınamayacağını vurguladı. Türkiye'de milyonlarca çocuğun yoksulluk, eğitimden kopma ve çocuk işçiliğiyle karşı karşıya olduğunu hatırlatan Bülbül, çocuklara ilişkin çeşitli veriler paylaştı:

“Türkiye'de toplamda 104.531 çocuk kaybolduğu hâlde 2016'dan sonra bu TÜİK neden bu kayıp çocuk vakaları konusundaki sayıları açıklamıyor? Bu TÜİK ne iş yapar?”

“Eğitim Reformu Girişiminin Millî Eğitim Bakanlığının resmî verileri üzerinden hazırladığı eğitim izleme raporuna göre 2025'te, 2024-25'te eğitim dışındaki çocuk sayısı 797 bin 84 olarak hesaplanıyor.”

“TÜİK verilerine göre 15-17 yaş grubunda yaklaşık 995 bin çocuk iş gücünde yer alıyor, 995 bin çocuk iş gücünde yer alıyor. MESEM kapsamında mesleki eğitim merkezleri kapsamında iş yerlerinde bulunan yaklaşık 500 bin çocuk da hesaba katıldığında toplam 1,5 milyon çocuğun çalışma yaşamıyla temas hâlinde olduğu ifade ediliyor. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin verilerine göre ise 2025 yılında en az 94 çocuk çalışırken hayatını kaybediyor arkadaşlar, şu anda altıncı ayın içerisindeyiz 34 çocuğumuz MESEM'de çalışırken hayatını kaybetti. Bu çocukların korunması gerekmiyor mu? Yani sadece güvenlik tedbirleriyle bu işler yürümez.”

DEM Parti Milletvekili Nevroz Uysal Aslan da teklifin çocuklara yönelik koruyucu ve önleyici politikalar yerine cezalandırmayı esas aldığını belirtti. Devletin çocuk yoksulluğu, okuldan kopuş, çocuk işçiliği ve sosyal hizmetler konusundaki sorumluluğuna değinmeyen teklifin bütün yükü çocuklara ve ailelere yüklediğini söyleyen Aslan, "Bu teklifle yalnızca cezalar büyütülüyor, iktidarın sorumluluğu ise küçültülüyor" dedi.

Aslan, çocukların yetişkin ceza rejimine yaklaştırıldığını belirterek, kapalı cezaevlerinin istisna olmaktan çıkarılıp başlangıç noktası haline getirildiğini, çocukluk dönemindeki mahkumiyetlerin tekerrüre esas alınmasının önünün açıldığını söyledi.

AKP milletvekilleri ise düzenlemeyi savundu. AKP Milletvekili Şengül Karslı, teklifin Anayasa'nın devlete yüklediği çocukları koruma ve toplum güvenliğini sağlama yükümlülüğü kapsamında hazırlandığını belirterek, organize suç örgütlerinin çocukları kullanmasına karşı tedbir alınmasının anayasal bir görev olduğunu söyledi.

AKP Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut ise teklifin hazırlanma sürecinde çocuklarla, çocukların aileleriyle, ceza infaz kurumlarında çalışan personelle, hâkim ve savcılarla anketler yapıldığını belirterek düzenlemenin bilimsel verilere dayandığını savundu. Emek Partisi Milletvekili Sevda Karaca ise Durgut’a, “u anketler kim tarafından yapıldı? Somutlaştırıldı mı bu anketlerin sonuçları?” diye sordu. Ancak Komisyon Başkanı Yüksel araya girdi.

‘Cezaevi kariyeri’ tartışması

Görüşmeler sırasında yaşanan bir ifade tartışması da dikkat çekti.

DEM Parti Milletvekili Meral Danış Beştaş, taş atan çocuklara ilişkin 2010 yılında yapılan düzenlemeyi hatırlatarak çocukların yetişkin gibi yargılanmasından vazgeçilmesinin önemli bir reform olduğunu söyledi. Cezaevine giren çocukların toplum tarafından damgalandığını anlatırken AKP Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut araya girerek "Cezaevine girmek bir kariyer gibi..." ifadesini kullandı.

Beştaş ise bu sözlere, "Cezaevi kariyeri ifadesini zinhar reddediyorum. O bir kariyer değil" diyerek tepki gösterdi.

Beştaş konuşmasında Pozantı ve Şakran çocuk cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerini hatırlatarak, bilimsel araştırmaların çocuklara yönelik uzun süreli hapis cezalarının yeniden suç işleme riskini azalttığını değil artırdığını gösterdiğini söyledi. Çocuk adalet sisteminin temel amacının cezalandırmak değil rehabilitasyon ve yeniden topluma kazandırmak olduğunu vurgulayan Beştaş, teklifin ise çocukları yetişkin ceza rejimine yaklaştırdığını ifade etti.

Fotoğraf: DHA