Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2025 yılı “İstatistiklerle Kadın” raporu, kadınların yaşam koşullarındaki eşitsizlikleri bir kez daha ortaya koydu. Veriler; kadınların şiddete en çok en yakınlarındaki erkekler tarafından maruz kaldığını, esnek ve güvencesiz çalışmanın kadınlarda daha yaygın olduğunu ve yoksulluk ile sosyal dışlanma riskinin erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Şiddet en çok en yakınından geliyor

Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırmasını kaynak gösteren rapor, kadınların en çok tanıdıkları ve en yakınlarındaki erkekler tarafından şiddete uğradığını gösteriyor. Şiddete uğrayan kadınların yüzde 74,7’si evli olduğu, boşandığı, partneri ya da ailesinden bir erkeğin şiddetine uğruyor.

Fiziksel şiddete uğrayan kadınların yüzde 56’sı evli olduğu, boşandığı ya da birlikte olduğu erkekler tarafından şiddete uğrarken yüzde 33’ü ise aileden birinin şiddetine uğruyor. Ekonomik şiddet en çok (yüzde 66,5) aileden birinden geliyor. 

Tamamlanan eğitim seviyesi ile şiddet türüne göre şiddete maruz kalan kadınların oranı incelendiğinde, eğitim seviyesi arttıkça ekonomik şiddetin azaldığı; ancak fiziksel ve psikolojik şiddet açısından belirgin bir farkın olmadığı görüldü.

15 yıla boşanmalar yüzde 63 arttı

Verilere göre, son 15 yılda boşanma sayıları yüzde 63 arttı, 2025 yılında annenin velayetine verilen çocuk oranı yüzde 74,6 oldu. 2025 yılında kesinleşen 193 bin 793 boşanma gerçekleşti. 

Ortalama ilk evlenme yaşı 26

Evlenme İstatistiklerine göre resmi olarak ilk evliliğini 2025 yılında yapmış olan kadınların ortalama evlenme yaşı 26,0 iken erkeklerin ortalama evlenme yaşı 28,5 oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en yüksek olduğu il, kadınlarda 29,6 yaş, erkeklerde 32,4 yaş ile Tunceli oldu. Ortalama ilk evlenme yaşının en düşük olduğu il ise kadınlarda 23,7 yaş ile Kilis, erkeklerde 26,4 yaş ile Şanlıurfa oldu.

Ücretsiz kreş ihtiyacının aciliyeti verilerde

Veriler ücretsiz, nitelikli, güvenilir kreşlerin kadınların istihdama katılımı açısından ne kadar olduğunu gösteriyor. 2025 yılında 25-49 yaş grubunda 3 yaş altında çocuğu olup istihdama katılan kadınların oranı yüzde 26,9 iken, erkeklerde bu oran yüzde 90,9. Aynı yaş grubunda 3 yaş altı çocuğu olmayan kadınların istihdam oranı ise yüzde 58,6. 3 yaş altı çocuğu olan kadınların istihdamının 2022’den 2025’e kademe kademe düştü. 2022 yılında yüzde 28 olan istihdam oranı yüzde 26,9’a düştü. 

Kadınlarda esnek, güvencesiz çalışma daha yaygın

Yarı-zamanlı çalışan istatistiklerine bakıldığında 2024 yılında kadınların oranı yüzde 18,3 ile yarı-zamanlı çalışan erkeklerin iki katı. 2023 yılından 2024 yılına yarı zamanlı çalışan kadınların oranı yüzde 2,2 arttı.

Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 2024 yılında 15 ve daha yukarı yaştaki nüfusun istihdam oranının yüzde 49,5 olduğu görüldü. Bu oran kadınlarda yüzde 32,5, erkeklerde ise yüzde 66,9 oldu. En yüksek kadın istihdam oranı, yüzde 39,3 ile TR61 (Antalya, Isparta, Burdur) bölgesinde, en düşük kadın istihdam oranı ise yüzde 20,9 ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde gerçekleşti.

Yoksulluk ve dışlanma riski kadınlarda yüzde 30

Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistiklerine göre yaş gruplarına göre yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranına bakıldığında, 2025 yılında toplam nüfusun yüzde 27,9'unun risk altında olduğu, bu oranın kadınlarda yüzde 30,1 iken erkeklerde yüzde 25,6 olduğu görüldü. Aynı oranlara 18-64 yaş grubu için bakıldığında, yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında bulunan kadınların oranı yüzde 28,4, erkeklerin oranı yüzde 21,8 olarak görüldü.

Kadın büyükelçi sayısı erkeklerin yarısından az

2025 yılında kadın büyükelçi sayısı 83 iken, erkek büyükelçi sayısı 209 oldu.

Profesör unvanına sahip kadınların sayısı erkeklerin yarısı

2025 yılında öğretim elemanlarının yüzde 47,8’i kadınken yüzde 53,2’si erkek. Belirgin fark profesörlük unvanı oranlarında ortaya çıkıyor. Profesör unvanına sahip kadın sayısı yıldan yıla artsa da profesör unvanına sahip erkeklerin oranı yüzde 65,1 iken, kadınların oranı yüzde 34,9 oldu.

Türkiye nüfusunun yüzde 49,98'ini kadınlar, yüzde 50,02'sini erkekler oluşturdu

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla, kadın nüfus 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfus 43 milyon 59 bin 434 kişi oldu. Diğer bir ifadeyle, toplam nüfusun yüzde 49,98'ini kadınlar, yüzde 50,02'sini ise erkekler oluşturdu. Kadınlar ile erkekler arasındaki bu oransal denge, kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle, 60 ve daha yukarı yaş grubundan itibaren kadınların lehine değişti. Kadın nüfusun oranı, 60-74 yaş grubunda yüzde 51,9 iken 90 ve üzeri yaş grubunda yüzde 69,7 oldu.

Kadınların erkeklerden 5,2 yıl daha uzun yaşadığı görüldü 

Hayat Tabloları sonuçlarına göre doğuşta beklenen yaşam süresi 2022-2024 döneminde Türkiye geneli için 78,1 yıl iken kadınlarda 80,7 yıl, erkeklerde 75,5 yıl oldu. Genel olarak kadınların erkeklerden daha uzun yaşadığı ve doğuşta beklenen yaşam süresi farkının 5,2 yıl olduğu görüldü.

Doğuşta sağlıklı yaşam süresi kadınlarda 56,3 yıl oldu

 Belirli bir yaştaki kişinin günlük hayattaki faaliyetlerini sınırlandıracak bir sağlık sorunu olmadan yaşaması beklenen yıl sayısını ifade eden sağlıklı yaşam süresi, 2022-2024 döneminde sıfır yaşında bulunan bir kişi için Türkiye genelinde 57,6 yıl iken kadınlarda 56,3 yıl, erkeklerde 58,9 yıl oldu. Buna göre, erkeklerin doğuşta sağlıklı yaşam süresinin kadınlardan 2,6 yıl daha uzun olduğu görüldü.

Kadınların ortalama eğitim seviyesi 8,8 yıl

Ulusal Eğitim İstatistiklerine göre 25 yaş ve üzeri kadınların 2024 yılında ortalama eğitim süresi 8,8 yıl iken erkeklerde 10,2 yıl oldu. En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve daha yukarı yaştaki bireylerin toplam nüfus içindeki oranı, 2024 yılında yüzde 92,6 oldu. Bu oran cinsiyete göre incelendiğinde, 2024 yılında kadınlarda yüzde 88,3, erkeklerde ise yüzde 97,0 oldu. Yükseköğretim mezunu olan 25 ve daha yukarı yaştaki kadınların oranı yüzde 23,6, erkeklerde ise yüzde 26,8 oldu. Annesi yükseköğretim mezunu olan 25 yaş ve üzeri nüfusun 2024 yılında yüzde 84,4'ünün yükseköğretim mezunu olduğu görüldü. 

Yapay zeka kullanan kadınların oranı yüzde 18,8 oldu

Yapay zeka İstatistiklerine göre İnternet kullanan bireylerden üretken yapay zeka kullandığını beyan edenlerin oranı 2025 yılında yüzde 19,2 oldu. Bu oran kadınlarda yüzde 18,8 iken erkeklerde yüzde 19,4 oldu. Yapay zeka kullanma oranı yaş gruplarına göre incelendiğinde, en fazla yapay zeka kullanan bireylerin yüzde 39,4 ile 16-24 yaş grubunda olduğu görüldü. Bu yaş grubundaki kadınların yüzde 40,5'inin, erkeklerin ise yüzde 38,3'ünün yapay zeka kullandığı görüldü.

Görsel: Canva Pro yapay zeka